افغانستان که از آن به عنوان کشور با پیشینه تاریخی درخشان یاد میشود با همه افتخاراتی که در عرصه فرهنگ داشته است از سالهای زیادی به اینسو کارمهمی را درین عرصه شاهد نبوده و در هشت سال گذشته نیز به انکشاف فرهنگ توجه چندانی صورت نگرفت.
وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان که مدیریت فرهنگی افغانستان را به عهده دارد، در هشت سال گذشته توجهی به نگرانی های جدی فرهنگی مردم افغانستان نکرده است و گرفتاری های اصلی مسوولان فرهنگی را چیزهای زودگذر و سطحی تشکیل داده است.
مصرفی بودن افغانستان از نظر فرهنگی و هجوم سیل آسای تولیدات بازاری فرهنگ های بیگانه، ضعف نهادهای مسوول در امور فرهنگی، افزایش قاچاق آثارباستانی، افزایش حملات به رسانه های آزاد و خبرنگاران و سکوت معنادار مقامات کنونی وزارت اطلاعات و فرهنگ در برابر آن، و ده ها مورد دیگر از مسایلی است که ناکارگی های سیاست فرهنگی افغانستان و وزارت اطلاعات و فرهنگ را می نمایاند.
اینکه افغانستان جز جامعه بشری است و نمیشود آنرا جدا از یکدیگر دید بر همگان روشن است اما نهادهای فرهنگی افغانستان و به خصوص وزارت اطلاعات و فرهنگ باید تلاش کنند تا از حالت مصرفی بودن بیرون شوند و جای شان را در میان جامعه فرهنگی جهان پیدا کنند.
رسانه های دولتی کم بیننده ترین رسانه ها در افغانستان
وزارت اطلاعات و فرهنگ که آژانس خبر رسانی باختر، رادیوتلویزیون ملی و چند روزنامه را در اختیار دارد، تلاش چندانی برای بهبود کاری اینها نکرده است. رسانه های آزاد و خصوصی که نسبت به رسانه های دولتی بهتر درخشیده اند و همه روزه مخاطبان بیشتری پیدا میکنند، در رقابت با رسانه های دولتی بسیار پیشی گرفته اند، تا جاییکه رسانه های دولتی کمترین علاقه مند را در میان مردم دارا اند. در حالیکه رادیوتلویزیون ملی از امکانات بیشتری نسبت به رقیبان خصوصی اش برخوردار است اما بازدهی کارش بسیار پایین بوده و همه روزه مخاطبان اش را از دست میدهد.
قاچاق آثار باستانی و تخریب آبده های تاریخی
در چندسال گذشته شکایت های زیادی از سویی شهروندان افغانستان مبنی بر قاچاق آثار باستانی و تخریب آنها صورت گرفته است، اما کار سودمندی برای بازسازی آبده های تاریخی و نگهداری درست از آنها نشده است. افزون برینها، اکثر محلات باستانی که برای افغانستان و شناسایی تاریخ این سرزمین از اهمیت برجسته یی برخوردار است همه ساله مورد کاوش های خودسرانه و غیرقانونی قرار میگیرند و این آثار که بخشی از گنجینه بزرگ تاریخی می باشند، توسط جنگ سالاران محلی و قاچاقچیان آثار باستانی به یغما برده میشوند ولی وزارت اطلاعات و فرهنگ درین زمینه یا سکوت کرده است یا ازان بی خبر بوده و یا هم دست به عملکرد جدی و سازنده نزده است.
نقض آزادی بیان
در برابر همه جفاهایی که به آزادی بیان و رسانه های آزاد شده وزارت اطلاعات و فرهنگ حرکت مهمی را برای پاسداری از ارزش های آزادی اندیشه و رشد فعالیت های رسانه یی انجام نداده است. حتا در برخی موارد این وزارت با کارشکنی و ابهام کاری، سدی در برابر رشد آزادی های رسانه یی و آزادی بیان شده است. قانون رسانه های همگانی که سال گذشته به تصویب ولسی جرگه و توشیح رییس جمهور رسید، با سرنوشت نامعلومی روبرو است.
دو وزیری که در گذشته مسوولیت وزارت اطلاعات و فرهنگ را به عهده داشتند بیشتر به کارهای سطحی و زودگذر فرهنگی که اکثراً جنجال برانگیز بوده اند، مانند تغییر این لوحه و آن لوحه(در حالیکه افغانستان از نظر ترکیب قومی و فرهنگی پیچیده است و ازینرو حساسیت های ویژه یی دارد. بدون توجه به این حساسیت ها نمیتوان با نارسایی ها مقابله کرد.) و برخی اظهار نظرهای عام پسندانه بسنده کرده اند و آنگونه که مردم و نهادهای فرهنگی افغانستان از آنها توقع داشتند کاری به سرانجام نرساندند.
حال که تغییری در مدیریت وزارت اطلاعات و فرهنگ وارد شده است، امید میرود که وزیر تازه معرفی شده از گذشته ها بیاموزد و کاری گسترده و چشم گیری را برای رشد و مدرنیزه کردن فرهنگ افغانستان انجام دهد.
