دشنهها و خنجرهایی که از رهگذر تحولات سیاسی و اجتماعی بر پیکر افغانستان وارد شده تا اندازه زیادی به اعتبار و احترام ملت و مردم افغانستان ضربه زده است. در حال حاضر به دلیل معضلات و مشکلاتی که مردم افغانستان در داخل و خارج کشور دارند، ملتی عقب مانده، فقیر و بیهویت شناخته میشوند. تا جایی که خود افغانها نیز به دلیل نگاه پر شک و شبههی دیگران نسبت به خود، که بعضا با ترحم نیز همراه است، پذیرفتهاند که چیزهایی نسبت به دیگران کمتر دارند. بدین جهت بسیاری در خارج از فاش نمودن تابعیتشان واهمه دارند چرا که متاسفانه سالها جنگ و خشونت اعتبار کشور و مردم افغانستان را در انظار جهانیان تنزل داده است. شرایط کنونی مردم افغانستان، تنها دو روی زنگار گرفتهی یک سکه است. اما اگر با دیدهی تیزبین و از سر و سودای تحقیق به خُلق و خوی این مردم نگاه کنیم، در خواهیم یافت که حقیقت و جنس این سکه، آلیاژی از طلاست. هنگامی که از مردم افغانستان صحبت میکنیم مرادمان تمام مردم افغانستان اعم از اقوام، طوایف، قبایل و پیروان ادیان و مذاهب است. همانگونه که برچسپها و اَنگهای سخیف دیگران تمام مردم افغانستان را در بر میگیرد، همین طور هم صحبت از شرافت، عزت و محسٌنات اخلاقی، شامل تمام افغانها میشود. البته آنچه که ما در مقام بیان آن هستیم هیچگاه با اغراض ملی و شخصی نگارنده آلوده نخواهد شد، چرا که بهترین دلیل در خصوص یک ملت، قضاوت دیگران در مورد آنان است. هنگامی که انسان مشتاقانه نظر دیگران را در مورد هویت خود پیگیری میکند و زمانی که توصیفات و تمجیدات آنان را در رابطه با پیشینه، فرهنگ، تمدن، اخلاق و رفتار خود میشنود، به انسان شوق پرواز دست داده و از این که متعلق به کشور و ملت افغانستان است، مباهات میکند.
در رابطه با ویژگیها و خصوصیات اخلاقی ملت افغانستان از جانب کسانی که این مردم را از نزدیک میشناسند، اظهار نظرهای مثبت بسیاری صورت گرفته است. بویژه شرق شناسانی که به افغانستان سفر کردهاند و چند صباحی را با مردم این کشور دمساز بودهاند، نتوانستهاند از صفات و خصوصیات بعضا منحصر به فرد افغانها، با احترام یاد نکنند.
ویژگیهای اخلاقی و رفتاری مردم افغانستان
صرف نظر از برخی عادات ناپسند جزیی در میان افغانستانیها که براحتی قابل رفع و رجوع هست، آنان مردمانی با ویژگیهای ممتاز اخلاق انسانی و اسلامی هستند. امری که موجب شده تمام کسانی که با افغانیها روبرو شدهاند نسبت به این خصایل تعظیم کنند. "عبدالعظیم ولیان" در رابطه با ویژگیهای اخلاق فردی و جمعی افغانها مینویسد:
« این مردم بینهایت حلیم و صبور هستند. استقامت و صبر آنان به حدی است که به سختی ممکن است کسی آنان را خشمگین کند. این روحیه در سراسر افغانستان وجود دارد.»
البته اشتباه نشود که این صبر و حلمِ بینهایت از سر استیصال و درماندگی نیست چرا که افغانها در عین حلم و صبر، مردمانی با روحیه و غرور ملی هستند. کلیفورد در این مورد معتقد است:
« افغانها از گذشته قهرمانانهی خود بسیار مباهی و سرافرازند و از شرف ملی خویش احساس غرور میکنند. اگر آگاهی درک مواضع افغانستان در زمینه امور روابط خارجی مشکل مینمود، از این رو بوده که گروهی از رهبران مغرور افغانستان می کوشیده است تا به هر ترتیب این ملت را به جانب کسب اقتدار و اعتبار ملی هدایت کنند.»
ویژگی دیگر مردم افغانستان پیوند وثیق خانوادگی میان آنان است. در افغانستان خانواده کوچک و چند نفری بسیار کم وجود دارد. بلکه غالب آنان ترجیح میدهند که با برادران و حتی عموزادگان به صورت اشتراکی زندگی کنند. چرا که این امر توان و عزت و عظمت آنان را نشان میدهد.
البته تمام مطالب مذکور به معنای آن نیست که چنین روحیات و صفات، در افغانهایی که کشورشان را ترک گفته و به کشورهای دیگر پناهنده شده، باقی مانده باشد. حقیقت آن است که بسیاری از خصال و خصوصیات منحصر به فرد افغانها در میان مهاجران افغانی زنگار و غبار گرفته و شادابی و طراوت گذشته را ندارد.
متن كامل (112.kb)
