زيرآسمان‌کابل 2 / 10

سيمينار جايگاه کرامت انساني در آثار مولانا روزهاي پانزدهم و شانزدهم عقرب سال جاري خورشيدي (1386) در «هتل انصاف» به‌ مناسبت سال‌جهاني مولانا راه اندازي ‌شد و باني آن «انجمن قلم افغانستان» با همكاري «كميسون مستقل‌حقوق بشرافغانستان» بود. اتفاقاً من هم در اين‌مراسم يکي‌از مهمانان بودم. بنابراين، شب 15 عقرب بايد درمحل‌برگزاري سمينار جمع‌مي‌شديم. يک‌ساعت‌مانده به اذان‌مغرب، از کوته‌سنگي راه افتادم و به خاطر ترافيک شديد، مسافت کوته سنگي تا شهرنو را در دونيم‌ساعت طي‌کردم. همين که به هتل انصاف رسيدم، ديگر مهمانان از جمله بچه‌هاي «حلقةزلف‌يار» از مزار شريف روح الامين‌اميني، شاعر جوان و غزلسراي معاصر ازهرات هم تازه رسيده بودند. بعد از اين‌که جا‌به‌جا شديم، بلافاصله به داد وفغان شکم هامان رسيديم و در همان سالن‌غذاخوري، قرارشد که همه‌ي شاعران در اتاق من جمع شوند. طبق قرار، همه جمع شدند و بلافاصله، معرفي شاعران و شعرخواني شروع‌شد.

 ازديدن اين صحنه بسيار خوشحال بودم. چرا که فرصت‌خوبي براي آشنايي با شاعران جوان داخل کشور به ويژه بچه هاي مزارشريف به دست آمده‌بود. نزديک به دوساعت اين برنامه ادامه داشت. اشعار برخي از دوستان از جمله شعرهاي «ابراهيم اميني» از مزارشريف و «روح‌الامين‌اميني از هرات و برخي ازدوستان ديگر، عجيب‌ مجذوبم کرد.

استاد حيدر وجودي، شاعر و نويسنده

چند تن از شاعران جوان

پس از برنامة شعرخواني، لحظه اي از وضعيت نقد، حلقات‌ادبي و سخناني در اين مايه ها گفته شد و روح الاميني‌‌اظهارداشت: درحال حاضرسه‌حلقه‌ي‌خوب در کشور شکل‌گرفته که از آينده‌ي‌درخشان شعر‌جوان خبرمي‌دهد. اين‌سه‌حلقه در هرات، کابل و مزار شريف فعاليت مي‌کند. اما وضعيت نقد، خوب نيست و يا به عبارت ديگر ما اصلاً نقدي نداريم. گلايه‌ي ديگر ايشان از جريان شعرمهاجرت - به خصوص از آقايان‌:کاظمي، مظفري و ديگران بود که نه ديگر شعرمي‌سرايند و نه، نقد و نوشته‌اي ارائه مي‌کنند.

اما جمع بندي ما از صحبت‌هاي دوستان اين شد که نوعي از «‌تنفس درهواي‌مشترک» جريان شعر امروز به ويژه شعرجوان داخل کشور را تهديد مي‌کند. درون‌مايه‌هاي اين شعرها هم عاشقانه‌سرايي و تجربه‌هاي شخصي شاعران‌است که به سير اين جريان کمک کرده است.         

آغاز مراسم

قرار بود ساعت 9 مراسم آغاز شود، اما تا ساعت 10 با اين که سالن تقريباً پرشده‌بود، از شروع مراسم خبري‌نبود. کم‌کم حوصله‌ها سرمي‌رفت که «سيدفاضل‌سانچارکي» پشت‌تريبون رفت‌ و گفت: «تأخيرشروع برنامه ها به دليل نرسيدن پيام رئيس‌جمهور، بسته بودن چهار راه‌ها به خاطر برگزاري تظاهرات‌است و تا دقايق ديگر برنامه ها شروع خواهد‌شد.» اين را گفت و رفت. يکي از مهمانان گفت: «تظاهرات براي‌چه و عليه‌کي؟» يکي از حضارگفت: «عليه قرآن‌ِپاک» و همه زديم زيرخنده.

راستي، جريان قرآنِ پاک هم در اين روز ها خبر داغ کابل است. اعتراض‌ها برسر اين‌است که آقاي «غوث زلمي» اين‌ترجمه‌ي قرآن را بدون متن عربي آن، چاپ نموده. و درضمن،‌‌ انتخاب نام فارسي سوره‌هاي‌‌قرآن، ناخوشايند است. مثلاً‌ سوره گاو زرد( بقره) سوره زنان (نساء) و... بگذريم.

بالاخره، برنامه ها با تأخير زياد شروع شد و در آن، چند پيام و چند سخنراني، ارائه شد. از جمله، مسئول‌خانه‌ي فرهنگي‌ايران بسيار فرّه کرد و در قسمتي‌ از سخنراني، بخشي‌از يادداشت‌هاي‌روزانه اش، را خواند. در يادداشتهايي او آمده بود: «افعانها با وبلاگ‌نويسي‌هم آشنايي پيدا‌کرده‌اند. سيد الياس‌علوي براي سيّدضيا قاسمي که از ايران به داخل افغانستان آمده، نوشته است: بعد از تو، خيلي‌دلم‌گرفته و در ايران احساس‌تنهايي‌مي‌کنم. و من به الياس مي‌گويم: نه اين‌طور نيست، هفتاد‌ميليون سيدضيا در ايران درکنارشماست...» و از اين‌حرفها. به سيد ضيا که در کنارم نشسته بود، گفتم: «رفيق! حسابي مشهورشدي و رفتي روي بورس!».

جلسه‌ي پيش از ظهر با پيام ها و تعارفات تمام شد و در جلسه‌ي بعد از ظهر صحبت هاي بدي نشد. حالا فردا چه خواهد‌شد؟ نمي‌دانم. قرار است فردا بعد ازظهر به شاعران فرصت داده‌شود که آثارشان را ارائه‌کنند. اما سيّدضيا مي‌گويد: «به غير از شاعران بلخ اجازه‌ي شعر خواندن نمي‌دهند. چراکه ديگران، هشمهري مولانا نيستند. درغزني هم همولايتي‌هاي سنايي حق‌داشتند برنامه اجرا کنند، ما که از بهسوديم، شاعر نداريم، هيچ.»

در لابلاي مراسم لحظه اي با سيد ضيا که به تازگي به کابل آمده، صحبت کردم. ازقاسمي از اوضاع کابل، برخوردها، محافل‌ادبي، نقد و نقد‌پذيري و... پرسيدم. او سفرة دلش ‌را چنين‌گشود: «اگر راستش را بخواهي در اين‌جا آدمهاي‌بي‌سوادِ پرادعا و خيلي‌ هم خود‌خواه به ديگران اجازه نمي دهند حرفي بزنند. هرکسي براي خودش در فرهنگ و ادب کشور جايگاهي را قائل است. روحيه‌ نقد پذيري کمتر وجود دارد. چنانچه درغزني، مشاهده کرديد، مسائل قومي، حزبي و... در برنامه‌هاي‌فرهنگي و ادبي هم وجود دارد.»

ساعت چهار بعد از ظهر به اتاق يکي از دوستان همولايتي‌ام (عبدالعلي‌فکوري) رفتم و با او در بارة اوضاع‌مطبوعات در ولايت‌غزني گپ‌مي‌زدم که تلفني براي او آمد: «ساعت سه امروز در بغلان، حمل‌ة انتحاري‌ صورت‌گرفته و در آن، مصطفي‌کاظمي و همراهان کشته شده‌اند.» از شنيدن اين‌خبر، لحظه‌اي جا خورديم و سريع تلويزيون را روشن کرديم. شبکه‌ي طلوع، پشت سرهم اين‌ زيرنويس را پخش‌مي‌کرد: «خبرفوري: در بغلان، در اثر يک حملة انتحاري، تعدادي از وکلاي‌ولسي‌جرگه کشته‌اند که در ميان آن ها سيدمصطفي‌کاظمي نيز ديده مي‌شود. جزئيات خبربعداّ اعلام مي‌شود.»

 از آن ‌لحظه به‌بعد تا پاسي از شب و فرداصبح پاي تلويزيون بودم. تلويزيون طلوع و آريانا اين‌حادثه را به خوبي‌تحت‌پوشش قراردادند و هرکدام آنها، در هر فرصتي، مصاحبه‌ها و سخنراني‌هاي آقاي کاظمي را پخش کرده و به زندگي، خدمات و فعاليت‌هاي‌سياسي او مي‌پرداختند اما جالب اين‌که در تلويزيون‌تمدّن، پخش‌خبر بسيار سطحي‌بود؛ گويا، حادثة‌مهمي‌ اتفاق‌نيفتاده‌‌است.

16 عقرب 86 ادامه مراسم

امروز هم طبق روال قرار بود در ادامه برنامه هاي سمينار شرکت کنم، اما يک کار ضروري‌ديگر باعث‌شد که سمينار را ترک‌کنم و آخرهم نمي‌دانم برنامه‌هاي امروز به چه کيفيتي برگزارشد.

به هر حال، براي اين مراسم چند دوبيتي‌آماده کرده بودم که در ادامه‌ اين يادداشت از نظر خواننده گان محترم مي‌گذرانم:

خداوندگار بلخ

1

 روان از موج هند و چین گرفته

غزل را دردِ کفر و دین گرفته

میان انتخاب سخت مارا

تب عشق جلال الدین گرفته.

 2

نما آماده خوانِ معنوی را

و مهمان کن دو سه شب مولوی را

اگر خواهی که «بودن»را بفهمی

بخوان صدبار دیگر مثنوی را.

 3

دلت، شمس است، رو دنبال آن باش

غنیمت دان حسّ ناگهان باش

اگر از هر چه دیو و دد ملولی،

به راه سبز مولانا روان باش.

درباره حاد‌ثه‌ي بغلان و شخصيت‌آقاي کاظمي در قسمت بعدي مفصل خواهم نوشت.