هزاره ها ومعضل کوچي ها
نويسنده: محمد حسين فياض
تاريخ نشر: 13.06.2007
در هفته جاري برخي از رسانه ها اعلام کردند که کوچي هاي مسلح وارد بهسود گرديده وعلف زارها وزمين ها ي زراعتي مردم بومي را مورد تاخت وتاز حيوانات خود قرار داده وبراي اهالي منطقه ايجاد رعب ووحشت کرده اند، لذا تعداد زيادي از مردم خشمگين هزاره ي ساکن بهسود دست به تظاهرات زده وصداي داد رسي خويش را به پارلمان افغانستان رسانده اند. رئيس جمهور نيز براي حل اين موضوع کميسيوني را معرفي کرده است که قضيه را پيگري وموضوع کوچي ها را حل نمايند.
در هفته جاري برخي از رسانه ها اعلام کردند که کوچي هاي مسلح وارد بهسود گرديده وعلف زارها وزمين ها ي زراعتي مردم بومي را مورد تاخت وتاز حيوانات خود قرار داده وبراي اهالي منطقه ايجاد رعب ووحشت کرده اند، لذا تعداد زيادي از مردم خشمگين هزاره ي ساکن بهسود دست به تظاهرات زده وصداي داد رسي خويش را به پارلمان افغانستان رسانده اند. رئيس جمهور نيز براي حل اين موضوع کميسيوني را معرفي کرده است که قضيه را پيگري وموضوع کوچي ها را حل نمايند. معضل کوچي ها ، مساله تازه براي هزاره ها نيست واين قضيه ، 120 سال از تاريخ افغانستان وهزاره ها را دربرمي گيرد. چرا که کوچي ها پس ازبه وجود آمدن تراژدي خونين سرکوب قيام عدالت خواهي هزاره ها عليه حکومت مستبد وقت به دستور امير عبدالرحمن به عنوان نيروي سرکوب وارد هزارستان گرديدند. ازآن پس ، کوچي ها با حمايت حاکمان دولتي ، علفزار ها ، دشت ها ، کوه ها وحتي زمين هاي زراعتي هزار ها را مورد تاخت وتاز قرار داده وهر آن چه در توان داشتند براي سرکوب ، تحقير وزير فشار قراردادن اقتصادي هزاره ها به کار گرفتند. حافظه هاي زن ومرد هزاره از خاطرات تلخ ظلم وتعدَي و وحشي گري کوچي ها آکنده بوده وتاريخ ، نيز کم وبيش اين تعدّي ها ومظلوميت يک قوم تحقير شده را در حافظه اش سپرده است: « درزمان صدارت شاه محمود ، عموي ظاهر خان (1325 ش -1946م) در جنگي که بين افغانها وهزاره ها رخ داد يک نفر شيعه ي هزاره کشته شد ويک پاي شتر کوچي، زخمي بود. هزاره ها (از بابت آن) تهمت زده شد ونتيجه ي باز خواست وعدالت اسلامي وافغاني ظاهر خان چنين شد که به ورثه هزاره ي مقتول از طرف قاتل ، شش صد افغاني، ديه داده شد و به عوض زخم پاي شتر ( که تهمت زده شد بود) مبلغ 3700 افغاني از هزاره ها گرفته شد.» (طالب حسين قندهار، نگاهي به ديروز وامروز افغانستان،جلد اول، 1362 ، ص28.) تصوَر اين تبعيض وبي عدالتي واين تحقير اجتماعي، تنها براي کساني ممکن است که يک لحظه خود را در جاي يک دهقان زحمت کش هزاره قرار دهند وآن وقت، درک خواهند کرد که هزاره ها چه کشيده اند! ازبعد عاطفي وانساني قضيه - واين که آيا قتل عام وتصفيه قومي هزاره ها توسط سپاه امير عبدالرحمن مشروع بود يانه - که بگزريم ، مهمترين سؤال در شريط فعلي اين است که کوچي گري و ورود کوچي ها به هزارستان ديگر براي چه؟ آيا ورود کوچي ها به هزارستان داراي پشتوانه حقوقي است؟ آيا هزاره ها از مردم افغانستان نيستند ودردفاع از اين خاک، هزاران شهيد را تقديم نکرده واکنون جزءاين دولت نمي باشند؟ نخبگان هزاره ، نمايندگان آن ها در پارلمان وبالاخره مردم چه موضع خواهند گرفت؟ پاسخ بيشتري ازسؤالات روشن است.و در مرحله اول ، چنانچه اشارت رفت ، فلسفه اعزام کوچي ها به هزارستان در شرايط خاصي صورت گرفته است که هم اکنون يک دهم از آن شرايط وجود ندارد. برفرض پذيرش حقانيت سرکوب هزاره ها از سوي امير مستبد کشور ، ضرورت اعزام کوچي ها به هزارستان به عنوان يک نيروي سرکوب ، مربوط به يک مقطع خاصي بوده است تا دولت به اصطلاح مرکزي ، با قتل عام شصت درصد يک قوم ، به اسارت گرفتن زنان و کودکان و فروش آن ها در بازارهاي بيگانگان، شکل گرفته و مستحکم شود. اکنون که قوم رنجکشيده هزاره از بازوان قوي دولت مرکزي به حساب آمده و در دفاع از وجب وجب خاک افغانستان ، نقش تاريخي خويش را ايفا کرده است ، هيچ دليل و مدرکي حقوقي و شرعي وجود ندارد که تعداد افراد شتر چران وبيابان گرد به حريم هاي شخصي مردم وارد شود. افزون بر آن که تداوم کوچي گري ضربه هاي زيادي به حيثيت وامنيت ملي افغانستان وارد کرده اند؛ چراکه آزادانه بين دوکشور تردد کرده وبا خود سلاح حمل مي کنند. اکنون، واقعيت عيني وزندگي قانونمندي ووظيفه ي ملي ايجاب مي کند که کوچي ها بايد در نقطه هاي مشخصي ساکن شوند وبه همين خاطر ، بيش از همه ، دولت ملي دربرابر اين قضيه مسئوليت سنگيني را بر عهده دارد و آنگاه بيش از پيش وظيفه ي نماينده گان مردم هزاره را در پارلمان افغانستان سنگين مي کند تا با استدلالهاي قانوني و حقوقي- با توجه به کرامت انساني و احترام به حقوق شهروندي ، مسأله ي کوچي ها را از مجراي اصولي آن براي هميشه حل و فصل نمايند. ورنه ، پيامد تلخ رودر رو شدن کوچي ها با هزاره ها بسيار ناگوار خواهد بود. البته روي اين نکته بايد تأمل کرد که آيا دولت مردان هزاره درباره ي معضل کوچي ها يک صدا و هماهنگ موضع گيري خواهند کرد يا هر کدام، ساز جداگانه زده و تاريخ 120 سال پيش اين مردم را براي چندمين بار تکرا خواهند نمود؟ عقل سليم ، حکم مي کند که دولت مردان هزاره ، نبا يد راهي را انتخاب نمايند که فرجام آن ترکستان ، خواهد بود. انتظار اين است که ، چناچه در برابر قضيه ي توهين فيلم کابل اکسپرس ، به انتظارات مردم پاسخ گفته و موضع مشترک گرفتند ، اين بار نيز همان راهي را انتخاب نمايند ، که مردم انتخاب کرده و خواهند کرد. درشرايط کنوني، مردم ما ديگر آن مردم ده ها سال پيش نيستند که منتظر شور و مشورت ها و وقت کشي ها باشند و در مرحله اول ، آگاهانه با حرکت هاي جمعي و مسالمت آميز ، صداي اعتراض خود را به گوش دولت مردان خواهند رسانيد و اگر پاسخ منطقي دريافت نکنند ، همان راهي را خواهند رفت که بزرگمردان عدالت خواه آنها ، چون « ابراهيم خان گاو سوار» و... رفتند. زيرا آن ها در تقبيح فيلم کابل اکسپرس شعور اجتماعي خويش را به نمايش گذاشته و با بر پايي تظاهرات ها در دايکندي ، باميان ، کابل و کشورهاي اروپايي اثبات نمودند که اعتراض ها و مبارزات قانوني خود را هچنان در صدر برنامه دارند و آنگاه که پاسخ نگرفتند ، از حيثيت اجتماعي و حريم هاي شخصي خويش به حکم شرع و قانون اساسي دفاع خواهند کرد ، چنانچه آنها را در اول انقلاب ، با دستان خا لي قيام کرده و مناطق خويش را از عمال رژيم کمونيستي آزاد کردند. نکته مهمي که نبايد فراموش شود اين است که قضيه کوچي ها مثل آفتاب ، روشن است وايجاد کميسيون و اعزام هيئت به بهسود هيچ دردي را دوا نمي کند، چراکه اولين حق شهروندي در يک کشور ايجاب مي کند که حريم شخصي ومنطقه اي هرشهروند، محترم بوده ودولت بايد از حقوق شهروندي مردم خويش دفاع نمايد. بنابراين، اگر منظور آقاي کرزي از تشکيل کميسيون چنين باشد که معضل کوچي ها را براي هميشه حل نمايد تا هم آن ها از زندگي محترمانه بهره مند شوند وهم هزاره ها در مناطق خويش نفس راحتي بکشند، کار مثبتي است. واگر منظور ، تنها خاتمه دادن به موضع کوچي ها وبرخورد آن ها با هزاره هاي بهسود باشد، تشکيل چنين هيئتي، هيچ ارزشي ندارد؛ هرچند با توجه به چينش اعضاي هيئت ، قراين نشان مي دهد که جناب کرزي تصميم ندارد ، مساله را به صورت جدي حل نمايد وگرنه در ترکيب کميسيون، افراد با تجربه وکار شناس از طرفين را انتخاب مي کرد تا مساله سکونت دائم کوچي ها را در دستور کار خود قرار مي داد. البته دراين رابطه به نظر مي رسد که نمايندگان هزاره ها در پارلمان و آقاي خليلي معاون دوم رئيس جمهور نيز سياست مسامحه را درپيش گرفته وبنا ندارند که قضيه را با جديت پيگيري نمايند. اگر اين فرضيه ، واقعيت داشته باشد، قدر مسلم نتيجه اين خواهد بود که اشخاص ياد شده هيچ پايگاهي در ميان مردم نداشته واز اين پس نيز موقعيت خويش را بيش از پيش متزلزل خواهند ساخت. بنابراين، تنها اين مردم خواهند بود که تکليف خويش را تشخيص داده وخود، معضل کوچي ها را حل نمايند. 20/3/1385
موضوع مرتبط: اجتماعي
|