این روزهاموضوع اخراج اجباری وضربتی مهاجران غیرمجازافغان ازایران ونیزبرخورد خشونت بارنیروهای امنیتی این کشوربا اخراج شدگان، به سوژۀ مورد توجه رسانه های عمومی ، محافل بشردوست وکانون های مدافع پناهجویان تبدیل شده است . افغانها درسراسرجهان ازاین رویداد به شدت خشمگین وبرآشفته اند . ارباب رسانه واصحاب قلم افغانستانی نیزهمسووهمنوا بادیگراقشارواصناف هموطن خود ، موضوع یادشده را اززوایای گوناگون مورد تحلیل وارزیابی قرارمی دهند .
برخی ازاین تحلیل ها واظهارنظرها واقعبینانه ومنصفانه اند ؛ اما برخی دیگرخارج ازجادۀ اعتدال وانصاف . گاه درتحلیل هاونبشته های ازنوع دوم ، نه تنهاشیوۀ برخورد جمهوری اسلامی بامهاجرین درچند سال اخیر؛ بلکه شیوۀ برخورد آن کشورباکلیت این جریان ازآغازتا انجام مورد نکوهش وسرزنش قرارمی گیرد . گاه نیزکل سیاست ها وخط مشی های جمهوری اسلامی ایران درقبال افغانستان ، منفی وزیان آورتلقی می گردد . برخی افراد نیزکلیت نظام سیاسی حاکم برایران رامورد تخطۀ وتهاجم قرارمی دهند وازتعابیری چون " رژیم فاشیستی وضد بشری ایران " استفاده می کنند . گروه دیگرازافراد ، شیوه برخورد جمهوری اسلامی با مهاجرین رابه ارزش های دینی حاکم برایران وآرمان های الهی - اسلامی انقلاب ونظام آن کشورنیزتسری داده ، آن ارزش هارانیزمورد حمله وهمجه قرارمی دهند .
هرگاه انتقادات واعتراضات این هموطنان ، معطوف به نحوه وشیوۀ برخورد نیروهای امنیتی ایران با مهاجرین باشد ویاسیاست های جمهوری اسلامی رادرقبال موضوع مهاجرین درچندسال اخیرمورد نقد ونکوهش قراردهند ، ماهم با آنها همنواوهم نظرهستیم . امازیرسؤال بردن کلیت شیوه برخورد جمهوری اسلامی با پدیدۀ مهاجرت افغان ها - حتی درسال های جنگ وجهاد - ونیزناصواب وغرض آلود خواندن کلیۀ مواضع وسیاست های آن کشوردرقبال افغانستان ویا حمله به کلیت نظام وزیرسؤال بردن ارزش های دینی حاکم برآن و... به نظرما واقعبینانه ومنصفانه نیست ونه مرّوت بادوستان می توان خواند ونه مدارا بامیزبانان. مضافاً براینکه بسیاری ازاینگونه مسائل چندان ارتباطی باما ندارد وموضوعات داخلی وملی ایرانیان است. اینگونه تحلیل ها واظهارنظرهای احساسی وعاری ازتعمق ودوراندیشی ، تنها وتنها ناسپاسی وقدرناشناسی ما را نشان می دهد وهیچ حقیقت دیگری را اثبات نمی کند .
برخلاف ادعاهای احساسی وناسنجیدۀ این گروه ، جمهوری اسلامی درطول نزدیک به سه دهه بحران وآشوب درسرزمین ما ، سیاست ها وخط مشی های اصولی ، آرمانی ومعطوف به مصالح ومنافع مردم ما درقبال افغانستان ورویدادهای آن داشته است . درروزهای سخت ودشواریورش اتحاد شوروی ونیزروزهای سیاه سیطره طالبان وپاکستان ، ازمردم ما قاطعانه وهمه جانبه حمایت نمود . دوملیون آواره مارابه مدت ربع قرن (25سال ) درخانه اش پذیرفته است و...
دراینجا ناگزیریم اندکی به عقب برگردیم ونمونه های ازحمایت ها وهمیاری های برادرانۀ جمهوری اسلامی ازمردم افغانستان ونیزبرخی ازسیاست ها ی اصولی ومتعهدانۀ آن کشوردر قبال مردم ومعضل دیرپای افغانستان رایاد آورشویم تابرخی ازهموطنان ما بادرنظرداشت این حقایق وسوابق نیک به داوری وقلم فرسایی بپردازند :
1- درسالهای تهاجم اتحادشوروی واشغال نظامی افغانستان ، دولت انقلابی ونوپای ایران ، صادقانه ترین حمایت ها وایثارگرانه ترین همیاری هارا ازمبازرات رهایی بخش مردم افغانستان بعمل آورد . گفتم صادقانه ترین وایثارگرانه ترین ! زیراممکن است خوانندگان مابگویند : درآن سالها پاکستان ، عربستان ودیگرممالک اسلامی وحتی ممالک غربی هم ازجهادومقاومت مردم افغانستان حمایت کردند واین کدام شاهکاروافتخاری نیست . درست است که اکثرممالک اسلامی وغربی متحدانه ویکصدابه پشتیبانی ازجهادافغانستان برخاستند ؛ امااگراندکی دقت وانصاف به خرج دهیم ، حمایت های ایران به دلایل ذیل باحمایت های تمام کشورهای دیگرفرق داشت وازلحاظ سیاسی وارزشی ازهمۀ آنها مهمتر و ارزشمندتر بود:
الف - جمهوری اسلامی درآن سالهایک نظام نوپا ، بی ثبات وبی تجربه بود وباانبوهی ازمشکلات داخلی وبین المللی دست به گریبان .
ب - ایران درمحاصره وتحریم کامل اقتصادی- تجاری دنیای غرب قرارداشت .
ج- ایران درتحریم نظامی - تسلیحاتی شرق وغرب آن روزبه سرمی برد .
د- جمهوری اسلامی باشورش های مسلحانه وتجزیه طلبانه ، آشوب های خیابانی واقدامات چریکی وتروریستی مخالفان خوددرمقیاس گسترده مواجه بود .
ح- ازهمه مهمترایران موردتهاجم وتجاوزکشورهمسایه خود(عراق ) قرارگرفته بودوبخش های ازسرزمینش دراشغال قوای مهاجم قرارداشت .
و- درچنان جنگی نابرابروتمام عیار، شرق وغرب آن روزواکثرممالک عربی واسلامی ازدشمن ایران یعنی رژیم صدام حسین حمایت می کردند وجمهوری اسلامی تنهاترین ومنزوی ترین کشورجهان بود .
ذ- به دلیل ماجرای گروگان گیری کارمندان سفارت امریکا درتهران ، ایران درتقابل تمام عیاربا امریکاودنیای غرب به سرمی برد .
نیازبه گفتن ندارد که درچنان موقعیت تاریک وباریک ودرآن شرایط دشواروکمرشکن که جمهوری اسلامی میان مرگ وزندگی درنوسان بود ، ایران شدیداً وعمیقاً به روابط اقتصادی ، سیاسی ونظامی با اتحاد شوروی وبلوک شرق نیازداشت واین نیازدرحد ضرورت واضطراربود . بازنیازبه گفتن نیست که اتحاد شوروی وبه تبع آن بلوک شرق ، هیچگاه دست دوستی وهمکاری به سوی رژیمی درازنمی کردند که سربازان ارتش سرخ با سلاح های ارسالی اوکشته می شدند وبنانگذارآن رژیم آشکارا اعلام می کرد که " ما ازملت مظلوم ومسلمان افغانستان کاملاً پشتیبانی می کنیم " .
براین اساس هرنوع تغییروبهبود درروابط شوروی وبلوک شرق با ایران ، بستگی به تغییررویه وکردارسیاسی جمهوری اسلامی درقبال افغانستان داشت . اما جمهوری اسلامی باوجود چنان نیازوضرورت حیاتی واستراتیژیک ، هیچگاه برسرسرنوشت ملت افغانستان وارد معامله نشد ویک ملیمترهم ازمواضع اصولی وآرمانی خود درقبال مردم وکشورافغانستان کوتاه نیامد . مصمم واستوارازجهاد ومقامت مردم ماحمایت کرد. دوملیون مهاجرماراپذیرفت . به گروه های مقاومت درقلمروخود مجال فعالیت داد . درمحافل سیاسی ومجامع بین المللی ازمردم ماحمایت سیاسی بعمل آورد . درحالی که هزینه ها وزیان های سیاسی ، اقتصادی ونظامی این حمایت ها برای ایران نوپا ، درگیرجنگ ، منزوی ودرمحاصرۀ اقتصادی وتسلیحاتی واقعاً کمرشکن بود واگربامعیاروارقام مادی سنجیده شود ، سربه ده ها میلیارد دلارمی گذاشت .
بنابراین حمایت ایران ازجهاد افغانستان رانمی توان با حمایت پاکستان ، عربستان یادیگرممالک اسلامی وغربی مقایسه کرد . هیچ کدام ازآنها با معضلات وتنگناهای داخلی وبین المللیی که ایران باآنها دست به گریبان بود ، مواجه نبودند . هریک ازآنها اگرباشرایط دشواروسرنوشت سازی چون ایران مواجه می شدند ، بدون تردید ازجهاد افغانستان حمایت نمی کردند ویابرسرآن وارد معاملات سیاسی می شدند . این است که می گوییم ایران صادقانه ترین وایثارگرانه ترین حمایت ها وهمیاری هارا ازمقاومت ملی واسلامی مردم افغانستان به عمل آورد که قابل مقایسه ویکسان انگاری با هیچ کشوردیگری نیست .
2- دردهلیزهای سیاست ومذاکرات ودرعرصۀ سیاسی ودپلماتیک نیزجمهوری اسلامی متعهدانه ترین واصولی ترین مشی سیاسی را درقبال اشغال نظامی افغانستان ومبازرات مردم آن اتخاذ کرده بود . نمونه روشنی ازاین سیاست متعهدانه رامی توان درتلاش های دپلماتیک ومسالمت آمیزبرای حل بحران افغانستان جستجوکرد . هشت دورمذاکرات " ژنو" بمنظورحل وفصل سیاسی معضل افغانستان به ابتکارسازمان ملل برگزارگردید . درتمام ادواراین مذاکرات ، کشورهمسایه ما پاکستان بحیث نماینده وسخنگوی خود خواندۀ مردم وگروه های مقاومت افغانستان شرکت کرد وسرانجام هم قرارداد صلح ژنورابا رژیم دست نشانده کابل امضا نمود . اما تنهاکشوری که بارها ازاوبرای شرکت درمذاکرات دعوت شد وبراساس سیاست های آرمانی واصولی خود نپذیرفت ، ایران بود . جمهوری اسلامی بارها باصراحت وصداقت اعلام نمود که هیچکس حق ندارد خودراقییم ملت افغانستان معرفی کند وبرسرسرنوشت آنها معامله کند . تنها ملت افغانستان وگروه های مقاومت حق دارند که دربارۀ آینده وسرنوشت شان با متجاوزان مذاکره کنند . جمهوری اسلامی این موضع اصولی وبرحق را باقاطعیت اعلام نمود وتاآخرهم برآن وفاداروپایدارماند . درحالی که همسایه دیگرما ازموضوع حضورمهاجران وکمک به مقاومت مردم افغانستان بهره های سیاسی فراوانی برد ؛ اما همسایه دیگرما ایران ، پاک ترین واصولی ترین موضع سیاسی رادرقبال مردم وجهاد افغانستان داشت وهیچگاه درسدد سودجویی سیاسی ازبحران یاد شده برنیامد .
3- دوکشورهمسایه وهمکیش ما (ایران وپاکستان ) باارئه کمک های مالی ، تسلیحاتی ولجستیکی ، ازمقاومت ضداشغالگری مردم افغانستان پشتیبانی کردند ؛ اما پاکستان آن مساعدت هارا ازکیسه خلیفه وازجیب شیوخ عرب وسازمان های اطلاعاتی غرب ارائه می کرد . آن کشورنه تنها دیناری ازکیسه واندوخته خود به جهاد افغانستان کمک نکرد ، بلکه تسلیحات وامکانات پیشرفته وبخشی ازکمک های ارسالی دنیای غرب وجهان اسلام رابه حساب خود هم واریزکرد . سازمان های اطلاعاتی غرب مدعی اند که یکصد میلیارد دلاردرجنگ افغانستان هزینه کرده اند . اگراین ادعاحقیقت داشته باشد ، حداقل نیمی ازاین مبلغ نصیب پاکستانی ها شده است .
ولی همسایه دیگرما ایران هرچه به جهاد ومجاهدین افغانستان کمک نمود ، اولاً ازکیسه وخزینه خود هزینه کرد ، نه ازاندوخته وسرمایه دیگران وثانیاً تحت نام وشعارحمایت ازمردم ما مشغول راهزنی وچپاول کمک های ارسالی دیگرکشورها نبود . درحالی که پاکستان ازرهگذرمساعدت های ارسالی دولت ها وسازمان های مختلف جهانی ، میلیاردها دلاربه جیب زد وهزاران پاکستانی صاحب شغل ودرآمد شدند ؛ اما ایران نه تنها دیناری ازآن مساعدت ها به جیب نزد ؛ بلکه هرچه به جهاد افغانستان مساعدت کرد ازاندوخته وخزینه خودش بود . تسلیحاتی راکه با صرف هزینه های گزاف ازبازارهای آزاد جهانی تهیه می کرد ، بخشی ازآن رابه مجاهدین افغان می داد .
4- درسالهای جهادومقاومت ، هردوهمسایه ما (ایران وپاکستان) پذیرای ملیون ها آواره افغان بودند . پاکستان حدود سه ملیون آواره رادرخود جای داد وایران حدود دوملیون نفررا. کشورمیزبان اولی تنها کاری که کرد ، پناهندگان رادرقلمروخود راه داد وپذیرفت ؛ اماتمام هزینه هاومصارف نگهداری واسکان مهاجرین توسط مؤسسات وابسته به سازمان ملل ودیگرسازمان های خیریه وامدادی ازسراسرجهان پرداخت می شد وشاید هم چیزی ازاین رهگذرنصیب پاکستان می گردید . اما میزبان دومی یعنی ایران ، درطول سالهای جهاد دوملیون آواره رایکه وتنهانگهداری کرد ودیناری ازسازمان ملل یا دیگرمؤسسات امدادی وخیریه دریافت نکرد ؛ درحالی که ایران ِدرگیرجنگ ومحاصره ، خودصدها هزارآواره جنگی داشت وبعلاوه پذیرای صدهاهزارآواره عراقی هم بود .
5- درسالهای پس ازجهادنیزبرخی حمایت ها ،همیاری ها ومواضع اصولی جمهوری اسلامی فراموش ناشدنی است . آنگاه که پاکستان ودیگرحامیان عربی وغربی دیروزجهاد افغانستان سرگرم تجهیز، تسلیح وتقویت گروه متحجروبی رحم طالبان بودند وکشورماعملاًدراشغال پاکستان والقاعده به سرمی برد ، بازهم این جمهوری اسلامی ایران بود که درآن لحظات دشوارومرگبار، مردم ماراتنها نگذاشت ومردانه ازمقاومت ضدتروریزم ملت افغانستان حمایت نمود . جمهوری اسلامی همراه باهندوروسیه تنهاکشورهای بودند که آشکاراوهمه جانبه ازجبهۀ ضدطالبان حمایت کردند وایران تنهاکشوری بود که درمصاف باطالبان ، هشت تن ازدپلمات هاومقامات خودراقربانی داد وتارویارویی مستقیم با آن گروه پیش رفت .
سالهای فتنه وبلوای طالبانیسم ، سالهای غربت وفراموشی مردم مابود . بسیاری ازدوستان وحامیان دیروزمردم افغانستان ومدعیان امروزمبارزه باتروریزم والقاعده ، یا مستقیماً درپشت سرطالبان والقاعده قرارداشتند (مانند پاکستان ودول مرتجع عرب ) ویاحداقل مردم ماردربرابرآن فتنه وهجمه سهمگین به امان خدارها کرده بودند ؛ مانند امریکا واروپا . امادرآن سالهای سیاه غربت ووحشت ، ایران اسلامی وانقلابی ، مردم بی پناه ماراتنهانگذاشت وصادقانه وهمه جانبه ازآنان حمایت نمود . اینک که بساط آن لشکرجوروجهل درهم پیچیده شده است ، شایسته نیست که ما یاران روزهای غربت وتنهایی خودرافراموش کنیم .
6- درعصرپس ازطالبان وحضورنیروهای ناتووامریکا درافغانستان نیزجمهوری اسلامی مواضع مثبت وسازنده درقبال کشورماداشته وبه استقرارصلح ، ثبات وحاکمیت دراین سرزمین کمک کرده است . بااینکه وضعیت جدیدِ پدید آمده درافغانستان کاملاً به زیان امنیت ملی ایران بود واین سرزمین به پایگاه وحوزه نفوذ دشمنان استراتیژیک ایران یعنی امریکا وناتوتبدیل گردید وبراین اساس انتظارمی رفت که ایران درروند تثبیت وضعیت جاری درافغانستان اخلال کند ؛ امابرخلاف همۀ پیش بینی ها وبد بینی ها ، جمهوری اسلامی با احترام به خواست واراده مردم افغانستان ، نقش مثبت وسازنده درتثبیت وضعیت جدید وجاری کشورما بازی کرد . ازهمان آغارفعالانه ومتعهدانه درکنفرانس بن شرکت جست . دولت جدید افغانستان را به رسمیت شناخت وبا آن همکاری کرد . درپروسۀ بازسازی افغانستان مشارکت نمود . کمک های بشردوستانۀ خودراازمردم ما دریغ نکرد و... بدون تردید امنیت وثبات نسبی موجود درافغانستان بدون مشارکت ومساعدت جمهوری اسلامی ایران امکان پذیرنبود .
بربنیادآنچه تا اینجا گفته آمدیم ،جمهوری اسلامی ایران همواره پشتیبان صادق ومدافع سرسخت حقوق وآرمان های مردم ما درتمام عرصه ها وصحنه هابوده است . درجنگ وصلح ، ثبات وبحران ، مقاومت وبازسازی ودرهمه حال ، دوست وحامی پایدارووفادارمردم وکشورما بوده است . درحالی که ازکشورویران ومردم خاکسترنشین ما جزآواره ، مواد افیونی وتهدید امنیت ملی ومرزهای ایران ( توسط طالبان وامریکا ) هیچ سود ومنفعتی نصیب ایران نشده است .
اینک که کشورمابه ثبات وسامان نسبی دست یافته ، غرش آتشبارها اندکی به خاموشی گراییده وبساط قشون متجاوزسرخ ولشکرجرّارطالبان درهم پیچیده شده است ؛ شایسته وجوانمردانه نیست که ما بجای سپاس وقدردانی ازدوستان وحامیان روزهای سخت ودشوارخود ، خروارها ناسزاوناروا تقدیم آنان کنیم . این همان ناسپاسی وقدرناشناسی است که درعرف وفرهنگ ما وجود ندارد .
