بررسي مشروعيت حمله آمريکا به افغانستان در مبارزه با تروريزم

حادثه 11 سپتامبر آمريکا که در آن 3 هواپيماي مسافربري هدايت شده، دو برج بلند ساختمان مرکز تجارت جهاني نيويورک و ساختمان پنج گوشه وزارت دفاع آمريکا (پنتاگون) را مورد هدف قرار دادند،‌ آغاز تحولات جدید سياسي نظامي در سالهاي آغازين قرن جديد بود .

اهميت اين حادثه ايجاب مي نمايد تا از زواياي گوناگون به آن نگريسته شود. مطالعه پيامدهاي آن در عرصه روابط بين الملل، حقوق جزاي بين الملل، تجارت بين الملل و ... شايسته و بلکه ضروري است. از سوي ديگر مطالعه عميق ريشه هاي چنين اقداماتي از لحاظ سياسي و نيز ابعاد روان شناسانه، مانند‌ فقر، تبعيض، احساس تحقير و حتي نيهيلسم کم اهميت تر از مطالعه سیاسی و حقوقی آن نيست .

در مقاله حاضر تلاش شده تا به پيامدهاي حقوقي 11 سپتامبر در رابطه با اقدامات ايالات متحده آمريکا پرداخته شده و مشروعيت اقدامات دولت آمريکا از ديدگاه حقوق بين الملل مورد بررسي قرار گیرد؛ چرا که از يک سو تأثير حادثه مذکور بر حقوق بين الملل به اندازه اي است که بسياري از واقعيت هاي سياسي جهان مانند مسئله تروريسم را در متن اين رشته علمي نشانده است و از سوي ديگر تأثير پذيري پيامد هاي آن از قواعد بنيادين حقوق بين الملل براي حفظ صلح و امنيت بين المللي انکار ناپذير است .

گرچه درباره جنبه هاي حقوقي تروريسم کم و بيش در بعضي از کتب حقوق بين الملل بحث شده است، اما هرگز به اندازه اي نبوده که بتواند پاسخ روشني به ابهاماتي که در پي حادثه 11 سپتامبر ايجاد شده بدهد، به همين دليل مي گوييم که چنين حادثه ای باعث شد تا اساتيد و پژوهشگران حقوق بين الملل مطالعه عميق تري در اين باب داشته باشند.[2]

در مورد بررسي حقوقي تروريسم در اين نوشتار علاوه بر کمک گرفتن از کتب حقوقی، از برخی نشریاتی که به بررسی ابعاد حقوقی حادثه مذکور پرداخته بودند نیز استفاده شد. البته در مورد بررسي مشروعيت توسل به زور در حقوق بين الملل منابع بيشتر و بهتري بود که از آنها نيز استفاده بيشتري شد تا بلکه بتواند در حدّ خود بعضي از ابهامات حقوقي آن را روشن نمايد؛ ابهاماتي راجع به ماهيت اين حادثه، راه هاي مقابله مشروع با عاملان و حاميان اين حادثه و نيز حدود مشروعيت اين مقابله.