|
|
|
 |
|
مطالب بيشتر از
علی رضوانی
در صفحه اختصاصي نويسنده
|
|
پيوستهها |
|
|
|
چرت جزمی یا خطای سیستماتیک ذهن!؟
نويسنده: علی رضوانی
تاريخ نشر: 3.08.2006
مطلق انگاری و جزم اندیشی یکی از موانع جدی و اساسی شناخت بوده ومانع شکوفایی ذهن و در نتیجه مانع پیشرفت است.
خطاي ذهن و جزم انگاري علي رضواني مطلق انگاری و جزم اندیشی یکی از موانع جدی و اساسی شناخت بوده ومانع شکوفایی ذهن و در نتیجه مانع پیشرفت است. .. چرت جزمی یا خطای سیستماتیک ذهن!؟ مطلق انگاری و سیاه وسفید دیدن زندگی وحیات اجتماعی یکی ازمهمترین عوامل توسعه نیافتگی است. این انگاره و شیوه نگرش چه در زندگی خصوصی افراد وچه در سطح کلان اجتماعی، فرهنگی و سیاسی از عوامل بازدارنده پیشرفت و ترقی است. زیرا بر اساس این نوع نگرش انسان ها مجبورند همه چیز را به رنگ سیاه و سفید ببینند و به قضا و قدر واگذار نمایند. تکلیف همیشه از قبل معلوم و معین بوده، هیچ کوشش وتلاش برای شناخت بهتر شرایط اجتماعی و برنامه ریزی برای آینده پذیرفتنی نیست. آفات ومضرات آن در حیات اجتماعی انسان بسیار ویرانگر است. زیرا فکر پیشرفت خواهی و ترقی طلبی از انسان می گیرد و نمی گذارد خیلی از مفاهیم و خواسته ها در مخیله ای انسان خطور نماید. همانطوری که در تلوزیون سیاه و سفید چشم نواز ترین مناظر طبیعی و تصاویر از رنگ می افتد و هر جلوه و رنگی در آن تنها به رنگ سیاه و سفید دیده می شود. و نمی تواند واقعیت ها وزاویه ها و ظرافت کاری ها را آنطوری که باید نشان دهد؛ زندگی انسان نیز چنین است. انسان باچنین نگرش و ذهنی اهل تحلیل و بر رسی نیست و نمی تواند واقعیت های زندگی اجتماعی و سیاسی را درک نماید. چنین ذهنیت وچرت جزمی همواره انسان را در دام خودکامگی ذهنی و تصلب عملی گرفتار خواهد کرد. بر خی از مهمترین آثار و پی آمد های مطلق انگاری: فکر قالبی«steriotype » انسان بر اساس باورداشت ها و نحوه نگرش به قضاوت وارزیابی می پردازد. طبعا کسیکه دچار تصورات قالبی است بیشتر بر اساس عادت و قالب فکری که در دراز مدت ساخت و سامان یافته است، حرکت خواهد کرد. و مجال ارزیابی و باز نگری در شیوه فکری خود را نخواهد یافت. اتکاء به اطلاعات سابق و تعمیم آن به گروه ها و... بخاطر سادگی و سرعت پردازش و فرار از در گیر شدن به تفکر پیچیده است؛که انسان های گرفتار در دام این نحوه نگرش را وا می دارد که ترجیحا از تصورات قالبی استفاده نمایند. لذا هیچ چشم انداز جدید فراروی شناخت افراد حاصل نمی شود. پیش داوری«prejudice» و شتاب زدگی کسیکه دارای تصورات قالبی و مطلق انگاری است، همواره دچار پیش داوری وشتاب زدگی خواهد شد. زیرا در پی اطلاعات جدید نیست و دشواری تفکر را نمی پسندد. «پیشداوری، قضاوت زود هنگام، پندار یا احساسی ویژه نسبت به یک موضوع است که معمولا قبل از جمع آوری و بررسی اطلاعات لازم پدید می آید و بر شواهد ناکافی، یا حتی خیالی مبتنی است»1. پیش داوری همیشه با نوعی تعصب همراه است. لذا از موانع جدی شناخت است. جلو گیری از ورود به عرصه های جدید عدم اتکاء به به شناخت سطحی باعث پیشرفت ذهنی و ورود به عرصه های جدید می شود. زیرا نگاه سطحی انسان را به حالت یکنواخت باقی خواهد گذاشت و نخواهد گذاشت که او به تجربه های نو دست یابد. چرت جزمی ومطلق اندیشی باعث عقب مانگی ذهنی است و نمی گذارد انسان پرسش و تردید در مورد طرز کار و شیوۀ اندیشیدن خود مطرح نماید. جامعه که گرفتار چنین ویژگی های رفتاری و ذهنی است در گره های کور فراوان ذهنی و فکری محصور و زندانی است. پیشرفت وتغییر در سرنوشت چنین جامعه ای دشوار است. چاره اندیشی حال پرسش این است که راه حل چیست؟ به نظر می رسد که گام نخست برای فرار از این وضعیت تردید است. به تعبیر دقیق تر شک روش شناختی بعنوان یک راه حل اساسی می تواند چشم انداز جدیدی فراروی اندیشه روشنفکران و زندگی مردم قرار دهد. رویکرد انتقادی«critical approach» و نگرش پرسش گرایانه«questioning attitude» مهمترین شیوه برای رسیدن به آرزوهای دیرینه است که تا هنوز تحقق نیافته است. چه اینکه بنای تمدن یونان باستان و تمدن مدرن مغرب زمین ازهمین سر چشمه سیراب شده است ----------------------- منابع : 1- روانشناسی اجتماعی بانگرش به منابع اسلامی، جمعی از مولفان، 1382تهران ص183 2- جویل، شارون، ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی، م منوچهر صبوری تهران، نی چاپ سوم فصل اول --------------
آثار ديگري ازهمين نويسنده:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
موضوع مرتبط: فرهنگي
|