داکتر سيما ثمر رئيس کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، روز دوشنبه مورخ 3 اپريل 2006 وارد فنلند شد. ايشان طي يک سفر کاری به دعوت رسمي وزارت خارجه فنلند تشريف آورده و از روز سه شنبه تا روز پنج شنبه فعاليتهای موثر و موفقي را داشتند. روزسه شنبه با خبر نگار هلسينکي سنومات، بزرگترين و مهمترين روزنامه فنلند مصاحبه داشت که در روز چهار شنبه منتشر گرديد. غذای ظهر را با رئيس دپارتمنت سياسي وزارت خارجه فنلند خانم آنني سيپيلاينن و خانم يوهاننا سورپه رئيس بخش سياستگذاری حقوق بشر وزارت خارجه فنلند و چند تن ديگر از کارمندان آن وزارت صرف کردند.بعد از ظهر با رئيس و کارمندان کميته يوني فيم فنلند و همچنين با کارمندان بلند پايه ی دفتر سازمان ملل در فنلند ملاقات داشتند. پس از آن با روزنامه ی خبری ملي " کنسه اوتيسيت" مصاحبه ای داشتند که در روز چهارشنبه مورخ 5 اپريل به چاپ رسيد. پس از آن عده ای از روشنفکران و فرهنگيان افغاني، فعالين حقوق بشرو امور اجتماعي، مسئولين انجمنها و موسسات افغاني با هماهنگي کانون توسعه و تعاون افغانستان، با داکتر سيما ثمر ديدار و تبادل نظر نمودند.
سمينار مهم در دانشگاه شهر تورکوروز چهارشنبه مورخ 5 اپريل، از سوی دانشگاه شهر تورکو با همکاری وزارت خارجه فنلند سمينار مهمي در سالن کنفرانس اکاديمي تورکو تحت نام " از منازعات تا تجربيات حقوق بشر در افغانستان و سريلانکا " داير گرديد. در اين سمينار مهم شخصيتهای علمي، فرهنگي، مقامات و کارمندان وزارت خارجه، محصلين پوهنتون، مسئولين سازمانهای حامي حقوق بشر شرکت فعال داشتند. علاوه بر شخصيتهای فنلندی، محترمه داکتر سيما ثمر از افغانستان و محترم داکترجهان پريرا رئيس شورای ملي صلح سريلانکا مهمانان و سخنرانان اصلي اين سمينار بودند. سمينار از ساعت دوازده و نيم شروع و در ساعت چهار عصر پايان يافت. سالن سمينار مملو از جمعيت شرکت کننده بود که در ميان شان تعدادی از افغانها نيز حضور داشتند. اعضای بلند پايه کانون از جمله حامد شفايي نورمند رئيس، طوفان معاون کانون و رئيس انجمن افغانها در شهر يواسکوله، نصر الله پيک مسئول کميته مالي، نبي قانع زاده مسئول کميته فرهنگي، محمد رفيق رجا و حسني از اعضای مهم کانون حضور داشتند. همچنين چند تن از اعضای انجمنهای فرهنگي و اجتماعي افغاني مقيم فنلند در سمينار شرکت نموده بودند.
نمايشگاه عکس در راهرو دانشگاه همزمان با سمينار نمايشگاه عکس از صحنه های نقض حقوق بشر در افغانستان ايجاد گرديد. دانشگاه تورکو و وزارت خارجه فنلند با همکاری کانون توسعه و تعاون افغانستان از عکسهای محترم نصر الله پيک عکاس و فيلمبردار شهير کشور مقداری را به نمايش گذاشتند که مورد توجه بازديد کنندگان و شرکت کنند سمينار قرار گرفت.
تشريح پروگرام سمينار:ساعت 12:30 خانم تاريا لايتي ياينن سفير فنلند در افغانستان در سالهای 2005- 2002 سمينار را با سخنانش تحت عنوان " نقش تفنگ و نقش قانون" آغاز کرد. در ساعت 12:45 تا 13:10 داکتر سيما ثمر پيرامون وضعيت اقتصادی زنان و حقوق اجتماعي آنها پس از دوره منازعات در افغانستان سخنراني نمود. سخنراني داکتر ثمر همراه با ارائه معلومات از طريق پاور پوينت بود که حاضرين در جلسه را از اطلاعات لازم مستفيد ساختند. در ساعت 13.10 تا 13.35 داکتر جهان پريرا رئيس شورای ملي صلح سريلانکا در رابطه با حقوق بشر و پروسه ی صلح در سريلانکا سخنراني نمود. سريلانکا کشوريست که مانند افغانستان درگير جنگهای داخلي بوده و در آن کشور چند قومي و چند مذهبي حقوق بشر مخصوصا، حقوق اقليتها، زنان و اطفال نقض شده است. در ساعت 13:35 تا 14.00 پروفيسور مارتين اسچينين، گزارشگر ويژه ای سازمان ملل در امور حمايت و توسعه حقوق بشر و آزاديهای اساسي، پيرامون حقوق بشر و مبارزه عليه تروريزم صحبت نمودند. حدود 20 دقيقه وقت به استماع نظرات و پاسخ به سئوالات در رابطه با موضوعات مورد بحث اختصاص يافت که با استقبال گرم حاضرين در سمينار قرار گرفت و نظرات متنوع و جالب مطرح گرديد. 15 دقيقه تفريح و صرف کيک و چای اعلان شد که شرکت کنندگان ضمن نوشيدن چای و قهوه از نمايشگاه عکس ديدن نمودند و بطور آزاد با هم گفتگو و تبادل نظر کردند.در ساعت 14:15 ادامه ی پروگرام در سالن کنفرانس با سخنراني محترمه داکتر اليزابت ريهن سابق وزير دفاع فنلند و نماينده سازمان ملل در کشور بوسنيا آغاز شد. اليزابت ريهن در رابطه با اينکه آيا در وضعيت بعد از منازعات تضميني برای رعايت حقوق بشر وجود دارد؟ صحبت نمودند. در ساعت 15.00 ميز مدوری با شرکت داکتر سيما ثمر، داکتر جهان پريرا، داکتر اليزابت ريهن، سفير سابق فنلند در افغانستان و پاکستان خانم تاريا لايتي ياينن، پروفيسور مارتين اسچينين گزارشگر ويژه حقوق بشر در سازمان ملل، تحت مديريت محترم کيوس نيمي خبرنگار روزنامه هلسينکي سنومات آغاز شد.ابتدا گرداننده پروگرام آقای کيوس نيمي از شرکت کنندگان ميز مدور سئوال نمود که آيا " ملت را مي توان ساخت" ؟ " دموکراسي و حقوق بشر را مي توان از بيرون وارد جامعه ای کرد" ؟ هرکدام توضيحاتي را دادند که مختصرا چنين بود:داکتر اليزابت ريهن: هرگز نمي توان چيزی را بدون خواست و تمايل مردم يک جامعه از بيرون تحميل کرد. در اينجا نقش فرهنگ و مذهب يک جامعه و احترام به آن مهم است.
پروفيسور اسچينين:حقوق بشر چيزی مثبت است و مي توان آنرا وارد ساخت، البته اين چيزی بين دولت و ملت يک جامعه است که چيزی را از بيرون مي پذيرند يا نه. بايد در جوامع ملل کثرت گرايي "پروراليزم" را تقويت کرد. من شخصا وارد شدن دموکراسي و حقوق بشر را مثبت مي بينم.
داکتر سيما ثمر: در راه ملت سازی هم نقش ملت و دولت يک جامعه و هم نقش جامعه بين المللي هر دو مهم است. بعنوان مثال در افغانستان کشورهای غربي و امريکا در جنگ عليه اتحاد شوروی سابق از افغانستان حمايت کردند و گروههای اسلامي را مورد حمايت خويش قرار دادند و فرهنگ بنياد گرايي وارد افغانستان شد و توسعه يافت. غرب عامل ورود اين فرهنگ به افغانستان و رشد آن بود. پس از سال 2001 جامعه جهاني نقش ديگری را بازی کرد و در جنگ عليه تروريزم شرکت کردند، همچنين مردم افغانستان از اين اقدام جامعه ی بين المللي حمايت کرده اند، لذا مي توان از بيرون دموکراسي و حقوق بشر و چيزهای مثبتي را برای ملت سازی وارد ساخت.
داکتر جهان پريرا:اوضاع داخلي در ملت سازی و پذيرش دموکراسي نقش بيشتر دارد. در مورد حقوق بشر بايد بگويم که در کشورهايي که عدالت رعايت نمي شود بسيار مشکل است، مثلا در سريلانکا ما جنرالي را بخاطر نقض حقوق بشر به دادگاه کشانديم، ولي وقتي جنرال وارد سالن محکمه شد، قاضي در برابر او از جا بلند شد و او را در محکمه بيگناه اعلان کرد.
سئوالات حضار مجلس:نظرات و سئوالات حامد شفايي نورمند رئيس کانون توسعه و تعاون افغانستانتشکر از نظرات و اطلاعات شما و همچنين از سازماندگان اين سمينار مهم! من نظرات و سئوالات خود را خدمت شما ارئه مي کنم.
حامد شفايي:زنان از محرومترين قشر جامعه افغانستان اند، در تمام بخشها مورد تبعيض و تعصب قرار مي گيرند. از محروميتهای زنان اين بوده است که حقوق فرهنگي شان پايمال شده است و با پيشرفت آنها ممانعت صورت گرفته است. ضعفهای فرهنگي باعث شده اند که آنها تحت تلقين مردان قرار گيرند و بر اساس منافع زنان آنطوريکه انتظار مي رود عمل نکنند؛ بعنوان مثال، در انتخابات رياست جمهوری در ميان 17 کانديد مرد تنها يک کانديد زن وجود داشت، زنان فرصت خوبي داشتند تا از رای خود استفاده کرده و به نماينده خودشان رای دهند، ولي ديديم که کانديد زن حدود %1 از مجموع آراء را بدست آورد، در حاليکه حدود %40 رای دهندگان زنان بودند.
جواب داکتر سيما ثمر: بلي، متاسفانه همينطور است که شما گفتيد، ما کوشش خواهيم کرد تا در بالابردن سطح فکری و تامين حقوق زنان همچنان تلاش کنيم.
حامد شفايي: در طي قريب به سه دهه جنگ در افغانستان حقوق بشر بطور فاحش نقض شده و ميليونها انسان کشته، مفقود، معلول، آواره، زنداني، شکنجه و مورد ظلم و تبعيض قرار گرفته اند؛ رسيدگي به جنايات جنگي و نقض حقوق بشر و نحوه ای اجرای پروسه آن چگونه خواهد بود؟
جواب داکتر سيما ثمر: ما گزارشي را از نقض حقوق بشر اعلان کرديم که بر اساس تحقيقات کميسيون مستقل حقوق بشر و مشارکت مردم تهيه شده بود، ولي با عکس العمل تعدادی از رهبران و گروهها رو برو شد؛ اين گزارش همچنان پا بر جاست. مهمترين چيز، تثبيت اتهامات و مکانيزم پروسه ای رسيدگي و بررسي نقض حقوق بشر مي باشد. ناقضين حقوق بشر هرکسي باشد و هر مقامي که داشته باشد از چنگال عدالت فرار نمي توانند و هيچ کس و مقامي نمي تواند آنها را برائت دهد، مردم افغانستان خواهان اجرای عدالت اند.
حامد شفايي :کشورهای ميزبان، سازمان ملل متحد و دولت افغانستان تلاش داشته اند تا مهاجرين افغاني از خارج به کشور شان باز گردند. طوريکه اطلاع داريم در چند سال اخير صدها هزار مهاجر افغان از کشورهای مختلف جهان، مخصوصا از ايران و پاکستان داوطلبانه به افغانستان عودت کرده اند، ولي مشکلات در داخل کشور بسيار زياد بوده و اغلب آنها پس به خارج از کشور مهاجرت کرده و يا در حال مهاجرت مي باشند. در داخل کشور جنگ، کشتار، شکنجه، رشوه خواری در دستگاه دولتي و قضايي، کشت مواد مخدر، تروريزم و بنياد گرايي، بي کاری، فقر، مرض و کمبودهای همه جانبه وجود داشته است . دولت افغانستان ضعيف بوده و ظرفيت پذيرش مهاجرين را ندارد. لذا بهتر است که پروسه عودت مهاجرين کاملا داوطلبانه و بتدريج باشد و در اروپا و کشورهای غربي مهاجرين پذيرفته شوند. در فنلند به اغلب افغانهای مهاجر اقامت موقت داده مي شود که همراه با مشکلات مي باشد و در ماه مارچ ما به همکاری حدود 30 سازمان مخالف سياست پناهندگي فنلند تظاهرات کرديم و به پارلمان رفته و مشکلات مهاجرين را مطرح کرديم. لذا کشورهای مهاجر پذير، تقاضای پناهندگي افغانهای مهاجر را بنا بر مشکلات موجود در افغانستان بپذيرند. نظر شما بعنوان رئيس کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان چيست؟
جواب داکتر سيما ثمر:طوريکه ذکر شد مشکلات در افغانستان زياد است. بهتر است عودت مهاجرين بتدريج و داوطلبانه باشد. اگر کشورهای اروپايي تقاضای ما را برای پذيرش مهاجران افغان نمي پذيرند، لا اقل متقاضيان پناهندگي افغان را در رشته های فني و تخصصي مدتي آموزش دهند و پس از تخصص آنها را به افغانستان عودت دهند، زيرا کشور ما شديدا، به متخصص ضرورت دارد. سمينار با نظرات و سئوالات متنوع در ساعت 16 به پايان رسيد.
روز پنجشنبه مورخ 6/4/2006 ملاقات در پارلمان فنلندملاقات مردم با داکتر سيما ثمر در پارلمان فنلند، در اين ملاقات تعداد زيادی از افغانها و خارجيهای مقيم فنلند، فنلنديها، شخصيتهای سياسي، فرهنگي و علمي فنلندی و خارجي با وی ديدار و گفتگو داشتند. ابتدا حدود نيم ساعت خانم سيما ثمر در رابطه با اوضاع حقوق بشر در افغانستان با زبان روان و رسای انگليسي اش معلومات داد و سپس حاضرين سئوالاتي را مطرح نمودند و از طرف داکتر ثمر به آنها پاسخ داده شد. اين مراسم با همکاری وزارت خارجه و کميسيون حقوق بشر پارلمان فنلند انجام شد که در اطلاع رساني آن به افغانها کانون توسعه و تعاون افغانستان نقش داد.
ملاقات با وزير خارجهدر ساعت 16 داکتر سيما ثمر با وزير خارجه فنلند و چند تن از کارمندان بلند پايه ای وزارت خارجه ملاقات داشتند. گفته مي شود که دولت فنلند يک ميليون هشتصد هزار يورو به کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان را متعهد شده است. در ساعت 17 عصر داکتر سيما ثمر با خبرگزاری وزارت خارجه مصاحبه داشتند.صبح روز جمعه، داکتر سيما ثمر پس از يکهفته کار دشوار و با اهميت که شامل مصاحبه ها، ملاقاتها، سمينار، جلسات متعدد بود از طريق هوايي به افغانستان باز گشت.بر قرار و پاينده باد حقوق بشر و دموکراسي و آزادی!8 اپريل 2006کانون توسعه و تعاون افغانستان===============تصاوير:
