مسؤوليت هرسخن بدوش پديدآورنده است. سايت در قبال آثارارسالي نويسندگان پاسخگو نيست

حقوق/حقوق بشر, گفتگو/گزارش

پيوسته‌ها افغانستان؛ جنایتکاران جنگی را به محاکمه سپاريد تاريخ نشر: 14- 07-2005 ( ضرورت تاسيس محكمه اختصاصي براي رسيدگي به فجايع گذشته در افغانستان در گزارش 140 صفحه اي سازمان ديدبان حقوق بشر) .............................................................. سازمان نظارت بر حقوق بشر در گزارش جديدي كه هفتم جولاي 2005 به نشر رسانيد مدعي شد كه عدهء زيادي از مقامات بلند پايه و مشاورين كنوني دولت افغانستان متهم به تخطي هاي عمده حقوق بشر و جنايات جنگي هستند. « دستان خون آلود؛ فجايع گذشته دركابل و ميراث بيعدالتي افغانستان» عنوان گزارش 133 صفحه اي سازمان نظارت بر حقوق بشر است كه بر اساس تحقيق گستردهء دوساله و مصاحبه با بيش از 150 نفر از شاهدان عيني، بازماندگان حوادث و مقامات دولتي و جنگجويان تدوين شده است . ( ضرورت تاسيس محكمه اختصاصي براي رسيدگي به فجايع گذشته در افغانستان در گزارش 140 صفحه اي سازمان ديدبان حقوق بشر) ........................................................ سازمان نظارت بر حقوق بشر در گزارش جديدي كه هفتم جولاي 2005 به نشر رسانيد مدعي شد كه عدهء زيادي از مقامات بلند پايه و مشاورين كنوني دولت افغانستان متهم به تخطي هاي عمده حقوق بشر و جنايات جنگي هستند. « دستان خون آلود؛ فجايع گذشته دركابل و ميراث بيعدالتي افغانستان» عنوان گزارش 133 صفحه اي سازمان نظارت بر حقوق بشر است كه بر اساس تحقيق گستردهء دوساله و مصاحبه با بيش از 150 نفر از شاهدان عيني، بازماندگان حوادث و مقامات دولتي و جنگجويان تدوين شده است . گزارش به شرح جنايات جنگي و تخطيهاي حقوق بشربويژه در يكي از سالهاي خونين جنگهاي داخلي افغانستان در سال 1371 خورشيدي ( مطابق با مارس 1992 الي مارس 1993) يعني بلا فاصله بعد از سقوقط دولت نجيب الله كه مورد حمايت شوروي وقت بود مي پردازد . سازمان نظارت بر حقوق بشر افزود عده اي از جنايتكاران در قيد حيات نيستند و عده اي نيز در خفا بسر مي برند ، اما شماري از رهبرانيكه متهم به ارتكاب جنايات گذشته اند فعلا از جمله مسئولين بلند پايه در وزارت دفاع و وزارت داخله دولت افغانستان اند ويا هم منحيث مشاور رييس جمهور كرزي ايفاي وظيفه مي كنند . عده ي ديگري از آنان براي احراز كرسي هاي پارلماني ويا شوراهاي ولايتي كه براي ماه سپتامبر 2005 برنامه ريزي شده است ، خود را نامزد كرده اند. براد آدامس، مدير بخش آسيايي سازمان نظارت بر حقوق بشرگفت :« اين گزارش صرفا يك درس تاريخي نيست. فجايع صورت گرفته از جمله شنيع ترين وقايع در تاريخ افغانستان است، بااينحال بسياري از جنايتكاران گرداننده قدرت در دولت امروزي اند ». دوره اي كه گزارش به آن پرداخته است مطابق به سال 1371 خورشيدي مي شود و با جنگهاي خشونتباري ميان گروههاي مجاهدين ودسته هاي رقيب دولت سابق به دنبال سقوط دولت وقت رقم خورده است . در آغاز آن سال شهر كابل اسيب چنداني از درگيريهاي نظامي نديده بود اما با تشديد جنگها يك ساحه كامل شهر باه ويرانه تبديل شد، ده ها هزار غير مظامي كشته ويا مجروح شدند و حد اقل نيم ميليون نغفر بي خانمان شدند. گروههاي نظامي رقيب در نتيجه راكت باران و بمباردمان مناطق غير نظامي ، آدم ربايي و كشتار غير نظاميان و غارت و چور و چپاول شهروندان مرتكب تخطي هاي گشترده حقوق بشر و قواني جنگي شدند . گزارش نشان مي دهد كه تخطي هاي اين دوره نتيجه اجتناب ناپذير جنگها نبوده است بلكه بيشتر نتيجه اعمال غير قانوني و چشم پوشي عمدي رهبران و فرمكاندهان گروهها بوده است . گزارش تذكر مي دهد امكان اثبات جرم عليه بسياري از رهبران بخاطر فعاليتهاي شان در اين دوره وجود دارد . سازمان نظارت بر حقوق بشر از دولت افغانستان و جامعه بين المللي خواست كه باتاسيس يك محكمه از تلاشهايي كه جهات محاكمه جنايتكاران گذشته بعمل مي آيد حمايت نمايند. آدامس اظهار داشت:« اگر عاملين جنايات گذشته مجازات نشوند، احتمال زياد مي رود كه مرتكب جنايات ديگري شوند و براي رسيدن به مقاصد شان دست به خشونت زنند . آنان يك تهديد دايمي براي آينده افغانستان محسوب مي شوند » . سازمان نظارت بر حقوق بشر همچنان پيشنهاد داد كه براي حفظ استقلال و تضمين معيايرات بين المللي محاكمات عادلانه، محكمه اختصاصي از قضات بين المللي و افغاني تشكيل شود، طوري كه اكثريت اعضاي آن را قضات بين المللي تشكيل دهد و دادستان( خارنوال) بين المللي در راس دفتر دادستاني( خارنوالي) آن قرارداشته باشد . چنانچه اصلاحات قضايي شرط حتمي براي موفقيت هرنوع تلاش براي محاكمات جنايات گذشته است ، سازمان نظارت بر حقوق بشر از دولت افغانستان خواست، تا به تسريع تلاشهاي موجوده به اصلاح سستم قضايي افغانستان بپردازد و از كوششهايي كه براي تاسيس يك دستگاه قضايي مستقل به عمل مي آيد حمايت دو چندان نمايد. سارمان نظارت بر حقوق بشر همچنان از دولت خواست تا يك ساختاري را جهت بررسي و بركناري متهمين حقوق بشر از مقامات دولتي روي دست گيرد. اكثريت افغانها و بويژه ساكنان كابل خاطرات تلخي از جنگهاي اوايل سالهاي 1990 دارند . يكي افغان چشمديد هاي خود را از يكي از وقايع كه مردم غير نظامي توسط گروههاي درگير از فراز كوهي در مركز كابل مورد هدف قرار گرفته بود چنين شرح داد:« آنها در سر همين سرك فير مي كردند... هفده نفر كشته شد...خوب فهميده مي شد كه آنها مردم عام است. خوب صحيح فهميده مي شد: سر شان چادري بود و بچه هاي خورد بودند كه مي دويدند». يك نرس افغان كه در متن گزارش نيز از او نقل قول شده است، بشكل نمونه تاثير جنگهاي كوچه به كوچه را چنين توضيح داد : « وقتيكه انها بجان هم مي افتادند، صدها نفر زخمي مي شد، هر دفعه همين قسم بود . شفاخانه پر از زخمي ها مي شد- پر پر . ما نمي توانستيم تمام زخمي هايي را كه آورده بودند تداوي كنيم . مردم در بين دهليزها مي مردند». سازمان نظارت بر حقوق بشر گفت بيشتر تاريخ 27 سال اخير افغانستان با نقض قواني حقوق بشر و تخطي هاي قوانين جنگي رقم خورده است . افغانستان براي 14 سال ازسال 1978 الي 1992 از سلطه مستقيم شوروي ها آسيب فراوان ديد . اين دوره با فجايع هولناك مانند بمباردمان و نابودي كامل نواحي مس-ي ، كشتن و شكنجه زندانيان و اختناق شديد سياسي همراه بود . طالبان كه از سال هاي 1996-2001 فرمانروايي كردند، همچنان مرتكب جنايات جنگي و تخطي هاي ديگر شدندو منحيث يك دولت كاملا فرا از معيارات شناخته شده حقوق بشر عمل نمودند. آدامس علاوه نمود:« طتالبان، مجاهدين و كمونيستها كه همه متهم به ارتكاب جنايات جنگي اند، تحت نام آشتي ملي كاملا مصون از مجازات بسر مي برند . اين مسئله خود پايمالي اشكار حقوق قربانيان و دهند كجي به اجراي عدالت است». گزارش سازمان نظارت بر حقوق بشر شمار زيادي از رهبران و فرماندهان گروهها را به خاطر نقشي كه در جنايات گذشته داشته اند، متهم مي نمايد، از جمله : • عبدالرب رسول سياف، يك فرمانده افراطي اسلامي و رهبر گروه اتحاد اسلامي كه در برخي موارد آقاي كرزي با وي مشورت مي نمايد و از نفوذ و قدرت زيادي در دستگاه قضايي افغانستان برخوردار است و نيز نمايندگان زيادي دردستگاه دولتي امروزه دارد. • عبدالرشيد دوستم، رهبر جنبش ملي اسلامي كه فعلا داراي مقام بلند در وزارت دفاع مي باشد و در چند ولايت سمت شمال افغانستان قدرت سياسي را تحت ادارهء خود دارد . • محمد قسيم فهيم، وزير دفاع از سال 2001 تا 2004 ويكي از فرماندهان نظامي جمعيت اسلامي و شوراي نظار تحت رهبري برهان الدين رباني و احمد شاه مسعود كه در اسل 2001 كشته شد. • كريم خليلي، رهبر حزب وحدت ويكي از دو معاونين رييس جمهور كرزي. • گلب الدين حكمتيار ، رهبر حزب اسلامي كه شنيع ترين جنايات اين دوره را مرتكب شد، فعلا متواري بوده و تصور مي شود كه به هماهنگي عمليات نيروهاي شورشي عليه نيروهاي نظامي ايالات متحده و دولت افغانستان در خاك آن كشور مي پردازد . سازمان نظارت بر حقوق بشر گفت كه عده ي زيادي از فرماندهان جمعيت اسلامي و شوراي نظار كه متهم به ارتكاب جنايات در اوايل سال 1990 اند، نامزد پارلمان اند و يا هم جزو نيروهاي ارتش و پوليس . عده ي زيادي از نيروهاي اتحاد اسلامي سياف نيز داراي مقامات مهم امنيتي و قضايي اند . علاوه بر تاسيس يك محكمه اختصاصي، گزارش پيشنهاد مي كند كه رييس جمهور يك هيئت كارشناس را تعيين نمايد تا به طرح و تطبيق ساير برنامه ها كه محكمه اختصاصي نمي تواند به آن رسيدگي كند، به آن بپردازد . مانند محاكمات جنايات كه خارج از حيطه صلاحيت محكمه اختصاصي قرار مي گيرد ، ثبت وبايگاني جنايات گذشته، ارائه پيشنهادات كار براي تاسيس ساختارها جهت اعاده حقوق و بازپرداخت غرامت و آغاز ابتكارات آموزشي مانند تدوين كتب درسي براي مكاتب كه حاوي شرح معقول حوادث تاريخي باشد . آدامس گفت :« اگر افغانستان روند رسيدگي به گذشته اش را آغاز ننمايد، گذشتهء آن دوباره تكرار خواهد شد». فرازهايي ازگزارش « دستان خون آلود» : شرحي از عمليات راكتي حزب اسلامي حكمتيارعليه مناطق مس-ي كابل ، جون 1992: «... شام بود و من سر اجاق در بيرون ديگ مي كردم . يك دفعه صداي يك انفجار بلند در گوشم آمد . من خودم را به زمين انداختم . بعد از او، صداي يك انفجار ديگري امد، من ايستاد شدم و همين زن را( با انگشت زن همسايه خود را كه گريه مي كرد نشان داد) كه مي بيني ديدم ديوانه وار اينطرف و آنطرف مي دود . بچه او نزديك همين دويار در بيرون شيشته بود كه راكت خورد و پارچه پارچه شد . اي زن مي دويد و پارچه هاي او ره ( فرزند خودرا) در دامن خود جمع مي كرد و فرياد مي زد . او كاملا از بين رفته بود و هيچ چيزي از او نمانده بود . شاهد ديگري جنگ كوچه به كوچه را در اواسط سال 1992 چنين شرح داد : « از همه سو مرمي مي باريد . جنگ بسيار شديد بود . هركسي به يك طرفي براي گريز از جنگ مي گريخت . شوهر زنش را فراموش كرده بود ، برادر خواهرش را، مادر اولادهايش را، كاكا برادرزاده هايش را- هركس به يكطرف مي دويد و فقط در فكر جان نگاه كردن خود بود...من مردم را مي ديدم كهع از جنگ مي گريختند و از او طرف سرك طرف ما مي دويدند . در همان وقت پارچه هاي هاوان بعضي ها را زخمي كرد و يك چند مرد و چند زن در سر سرك افتادند . آنها بازهم مي دويدند، مگر بازهم باران مرمي ها آنها را نمي ماند و آنها دوباره مي افتادند . ديگرها مي دويدند وبه فكر كساني ديگر كه مي افتادند نبودند . فقط در فكر خود شان بود . روز بسيار بدي بود » . يك كارمند صحي در غرب كابل در باره آتش باران مناطق غير نظامي توسط گروه جمعيت اسلامي تحت فرماندهي احمد شاه مسعود از فراز كوه تلويزيون چنين مي گويد : « يك وقتي بود كه نيروهاي جمعيت از كوه تلويزيون هر چيز را در سرك علاوالدين( واقع در غرب كابل) مي زد . هر چيزي كه شور مي خورد ميزد حتي پشك ره هم ... من يك دفعه يادم مي آيد كه براي آوردن دوا از كلينيك در او طرف مي خواستم بروم . بمجردي كه مرا از كوه ديدند، سر من فير كردند . هر چيزي كه مانند آدم معلوم مي شد سرش فير مي كردند . سر هرچيز فير مي كردند :راكت، آوان، مرمي . وقتهايي بود كه روي سرك پر از مرمي بود » . يك فرد غير نظامي پشتون كه توسط نيروهاي اتحاد اسلامي تحت رهبري عبد الرب سياف كه بيشتر مركب از پشتون هاست و در سال 1992 ربوده شده بود مي گويد : « نيروهاي سياف سي الي چهل هزاره را آورد...آنها نظامي نبودند . آدمهاي عادي بودند، جوان و پير . كمي ديرتر جنگ خيلي شديد شد . ما صداي راكت مي شنيديم . خيلي فير بود . نفر هاي سياف در باره عقب نشيني گپ مي زدند . در همين موقع يكي شان به قوماندان تورگل( يك فرمانده اتحاد است) گفت :« همراي اين بنديها چيكار كنيم؟!» در پشتو در بين خود گپ مي زندند و مردم هاي هزاره گپ هاي انها را صحيح نمي فهميد . مگر من فهميدم . يكي شان گفت« برو بكش شان !» من نزديك ديوار بودم ، وقتي كه من اين را شنيدم، دويدم و پشت دروازه پنهان شدم . يك نفر امد و دروازه را باز كرد و سر همه در بين خانه فير كرد همراي كلاشينكوف خود . همانطور فير مي كرد در بين خانه. ده نفر شايد دم بدم مرده باشد و چهار نفر هم زخمي شد . بعد از آن ديگر هيچ كس شور نخورد . ما( كه زنده مانده بوديم ) از ترس مي لرزيديم .» يك محصل تاجيك كه توسط نيروهاي حزب وحدت تحت رهبري عبدالعلي مزاري در سال 1992 ربوده شده بود چنين تعريف كرد ك « يك قوماندان همراي دو تا از بادي گاردهاي خودآمد .. و گفت كه « شما هردوتا از شمالي ايد و مسعود را كمك مي كنيد .» من گفتم كه من محصل طب هستم . نه من و نه برادرم نظامي استيم . ما از شمالي استيم مگر ما عسكر نيستيم. قوماندان قهر شد وگفت :«آرام باش!» . باديگارد كلاشينكوف خود را مرمي تير كرد . قوماندان به نفرهاي خود اشاره كرد كه ما را ببرند ». شاهدي چشمديد خود را در باره قتل غير نظاميان توسط نيروهاي سياف در غرب كابل در سال 1993 چنين گفت : « نجف كربلايي كه يك مرديكه پير بود از خانه خود بيرون آمد و آنها او ره از فاميلش جدا كردند تا اورا هم بندي كنند . در همين وقت زنش آمد و از دستان او كش مي كرد و عذر مي كرد : به لحاظ خدا اين پير است . ايلاش كنين، ايلاش كنين . مگر تفنگ دارها اوره ايلا نمي كردند ... نظاميان شروع كردند به زدن او . در همان وقت نظاميان يك نفر ديگري را كه در نزديك آنها بود هم مي زد . زن كربلايي ويك زن ديگر سر شوهرهاي شان خود را انداختند و عسكر ها را دودشنام زدند . عسكرها يكي از رنها را از دستهايش گرفت و بعد از او ديگرش را همينطور گرفت و از مردهايشان جدا كرد و به زمين انداخت و بعد از آن هردوي شان را كشت . نظاميان اول برچه هاي تفنگ هاي شان را گرفت و زنها را همان قسم كه به زمين افتاده بودند، همراي برچه چنيدين دفعه درشكمهاي شان زد ، كم از كم ده دفعه . ما همگي شاهد بوديم . بعد از آن زنها همان قسم در زمين ماندند . اول تكان مي خوردند ، پاهاي شان شل شد . همان قسم مردند . شوهرهاي شان هردو ضعف كردند . بيهوش بودند . زنها شايد 40 ساله و 35 ساله شايد بوده باشند . در نظرك كه يكي شان حامله بود . مثل حامله معلوم مي شد » . يكي از باشندگان كابل كشتن خود سرانه مردم غيرت نظامي را توسط يكي از نظاميان حركت اسلامي در سپتامبر 1992 چنين تعريف كرد: « من يك دوكان در پيش روي خانه خود داشتم و بعض چيز ها را در آنجا سودا مي كردم . يك روز صبح كه من همانجا شيشته بودم، يك بچه جوان را كه تازه عروسي كرده بود ديدم كه از پيش دوكانم تير شد . بعد از چند دقيقه اي چند تا فير را آنطرف تر شنيدم و همانطرف سيل كردم . من ديدم همان بچه كه از پيش دوكانم تير شده بود، سر خاك افتاده بود ويك بچه ديگه همراي تفنگچه بالاي سرش ايستاده بود . همين بچه تفنگچه را در شقيقه از او بچه گرفت و فير كرد و بچه آنا مرد . چند نفر ديگر كه در سرك بودند كمي پيش رفتند( طرف جسد ) و باز ايستاد شدند ...بچه ي كه تفنگ داشت نفرهاي حركت بود . آهسته از پهلوي ما تير شد . مثليكه از هرچه بخواهد مي تواند بكند . ما او را خوب ديديم . ما او را خوب صحيح مي شناختيم كه از نفر هاي حركت بود ». يك خبر نگار بي بي سي كه شاهد چور و چپاول و خشونت نيروهاي دوستم بوده است چنين مي گويد: « جنبش غارت مي كرد... ما موقعيكه نيروهاي جنبش يك بچه را كه بايسكل داشت، مي زد فلم برداري كرديم. فكر مي كنم آنها بايسكل را مي خواستند...آنها اورا همراي كلاشينكوف مي زدند ، مگر وقتي يكي از آنها مارا ديد وبراي ديگران خود نشان داد، بچه را ديگر كار نگرفتند و ماندند كه در راه خود برود . ( در يك واقعه ديگر) مليشيه هاي ازبك(جنبش) ما را ديدند و معلوم مي شد كه كامره را ديده بودند و خود را مي ساختند . آنها يك بچه غير نظامي را گروگان گرفته بودند و سر او ساعت تيري مي كردند . اورا چند متر دورتر وادار مي كردند تا ايستاد شود و همراي كلاشينكوف در بين پاهاي او فير مي كردند و مي گفتند :« برقص!» و فرياد مي كشيدند : « برقص!» و در بين پاهاي او فير مي كردند...» . موضوع مرتبط: حقوق/حقوق بشر, گفتگو/گزارش   ○ چاپ مطلب ▐ ارسال مطلب

ديگرنبشته‌ها از مهمان:

اطلاعات و ترافيك سايت