دانشجويان افغان و انتخابات رياست جمهوری

وزارت آموزش عالی افغانستان اخيراً با انتشار اعلاميه ای از کارمندان، استادان و دانشجويان تمامی موسسات آموزش عالی در سراسر کشور خواسته است تا از بحثهای سياسی در محيطهای دانشگاهی خود داری کنند. اين اعلاميه همچنين کارمندان وزارت آموزش عالی را موظف به جلوگيری از نصب شعارها و پوسترهای سياسی و تبلیغاتی مربوط به نامزدهای انتخابات رياست جمهوری در مراکز تحصيلی کرده است. مسئولان وزارت آموزش عالی بيشتر بر اين نکته تاکيد دارند که پيشينه فعاليتهای سياسی در دانشگاههای افغانستان معمولاً خشونت بار و خونين بوده و موجب از بين رفتن آرامش روحی و فضای آموزشی شده است. در حال حاضر نيز اين مقام ها می گويند با توجه به اينکه دانشجويان از گرايشهای مختلف موجود در افغانستان به دور نيستند، ممکن است تنشهای سياسی بيرون، به داخل دانشگاه سرايت کرده و از احساسات دانشجويان جوان سو استفاده شود. انتخابات و آرامش فضای آموزشی احمدضيا رفعت رييس نشرات وزارت آموزش عالی می گويد با وجود اينکه وضع چنين محدوديت هايی بر پويايی سياسی در دانشگاهها اثر منفی دارد، اما با اين کار امنيت و آرامش فضای آموزشی بيمه می شود. او می افزايد "ما بايد ارزشها را طبقه بندی کنيم و بسنجيم که درشرايط کنونی چه چيزی برای ما مهم است؟ در شرايط کنونی برای ما اين بسيار مهم است که بتوانيم دانشگاهها را به سطح استاندارد برسانيم؛ ما بيشتر به متخصص نياز داريم، اما نبايد فراموش کنيم که وضع چنين محدوديتهايی موقتی است و در پنج سال آينده ما نيازی به چنين قيوداتی نداريم، زيرا در آن زمان دانشجويان و مردم تاحدی به پختگی سياسی رسيده اند." اما آيا دانشجويان اين دلايل را می پذيرند؟ در عين حال اين سوال نيز وجود دارد که تعريف مقامات از کار سياسی چيست؟ حشمت الله صحرايی راد، دانشجوی رشته روزنامه نگاری در دانشگاه کابل می گويد که دليل اصلی وضع چنين قيد و بندهايی اين است که مسئولان وزارت آموزش عالی، تعریف مشخصی از کار سياسی ندارند. او می گويد: "سياستگذاران در وزارت آموزش عالی به محض شنيدن اين کلمات، خشونتهای دهه چهل و پنجاه (خورشيدی) دانشجويان به ذهنشان می رسد. در واقع تصور آنها از کار سياسی بيشتر مربوط به خاطرات دوران دانشجويی شان است؛ ممکن است در گذشته اشتباهايی بوده باشد ولی آيا تاوان چنين اشتباهايی را مابايد بپردازيم.؟" دانشجويان امروز و دانشجويان ديروز شريف رهپو، دانشجوی علوم سياسی در دانشگاه کابل معتقد است که سطح آگاهی دانشجويان نسبت به گذشته تغيير کرده و می افزايد: نبايد ترس از گذشته مانع فعاليت دانشجويان درشرايط کنونی شود. او می گويد: "استادان ما همواره نصيحت شان به ما اين است که "سياست نکنيد"، درحالی که به ما مکتبهای سياسی جهان و تاریخ سياسی جهان را درس می دهند؛ نمی دانم منظورشان از سياست نکنيد چيست؟ درحالی که حالا دانشجويان بسيار تغيير کرده اند و مرز ميان کار سياسی و مبارزات خشونت آميز ايديولوژیک را به خوبی می دانند." يونس نگاه، دانشجوی دیگر علوم سياسی در دانشگاه کابل معتقد است که وزارت آموزش عالی با وضع چنين محدويتهايی می خواهد نواقص و کاستيهای کارش راپنهان کند. وی می گويد: "وقتی مسئولان وزارت آموزش عالی نمی توانند فضا را به گونه ای بسازند که در آن دانشجويان فرصت طلب نتوانند در فضای آموزشی اخلال کنند و دانشجويان آگاه بتوانند فعاليت سياسی قانونمند کنند، با وضع چنين قيد و بندهايی می خواهند ضعف کار و مديريت شان را پنهان کنند و گناه را به گردن شرايط بيندازند." ولی بسياری از دانجشويان باور دارند که وزارت آموزش عالی با صدور اينگونه اعلاميه ها، نمی تواند جلو فعاليت دانشجويان را بگيرد زيرا به گفته آنها بدنه اصلی بسياری از احزاب تازه تاسيس را که در وزارت دادگستری ثبت شده اند، دانشجويان تشکيل می دهند. نقض حقوق سياسی دانشجويان اعلاميه وزارت علوم افغانستان، نصب شعارها و پوسترهای تبلیغاتی در موسسات آموزش عالی را ممنوع کرده است؛ اين در حالی است که در قانون انتخابات، چنين محدوديتی در نظر گرفته نشده است. نادر نادری سخنگوی کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان می گويد: "نصب پوستر تبلیغاتی در محلهای عمومی از نظر قانون انتخابات مانعی ندارد؛ وضع چنين محدوديتی از سوی وزارت آموزش عالی توجيهی ندارد، زيرا نصب پوستر مخل روند آموزش نمی شود و از نظر قانونی مانعی ندارد." آقای نادری همچنين گفت که اعمال محدويت بر کارمندان وزارت آموزش عالی که کارمندان دولتند، در محيط کاری شان، به خاطر اينکه انتخابات عادلانه باشد و از امکانات دولتی به نفع کسی استفاده نشود، کار درستی است، اما اعمال چنين محدويتهايی در مورد دانشجويان، نقض حقوق سياسی آنها است. مقامات وزارت آموزش عالی افغانستان بارها اعلام کرده اند که می خواهند فعاليتهای سياسی در دانشگاهها را محدود کنند، اما به نظر می رسد با توجه به سياسی بودن جامعه افغانستان، راه دشواری در پيش داشته باشند.