کیش آقای مارشال !

با انتشارفهرست کامل کاندیداهای ریاست جمهوری ، فضای سیاسی افغانستان ، وارد فازجدیدی ازهیجان ودلهره شد. همه کاندیداهای ریاست جمهوری با مراعات اصل تقسیم قومی قدرت ، معاونان خودرا به ترتیب ازاقوام دیگر برگزیده وبه مردم معرفی کرده اند. اما اصلی ترین رخداد درعرصه رقابت های انتخاباتی ، حذف شدن نام محمد قسیم فهیم به عنوان معاون اول ازلیست آقای کرزی می باشد. این اقدام کرزی آنهم درست چند قدم مانده به برگزاری انتخابات ، جبهه سیاسی اتحاد شمال – به ویژه شورای نظار- را با یک شوک تکان دهنده مواجه کرد. تیم محمد قسیم فهیم ، به سرعت متوسل به اقدام عکس العملی شده ویونس قانونی به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری وارد بازی قدرت شد. اینک با توجه به قدرت نظامی – سیاسی اتحادشمال ، آقای قانونی اصلی ترین رقیب آقای کرزی به حساب می آید. اما قبل ازهرکنکاشی توجه به عامل اصلی چرخش آقای کرزی ازتیم مجاهدین ، بسیارمهم واساسی است. چراکرزی بعد ازسه سال همزیستی مسالمت آمیز، توام با اطاعت وتمکین، اینک ازتیم مجاهدین فاصله می گیرد؟ آیا به راستی حذف شدن نام مارشال فهیم ازلیست کرزی به معنی فاصله گرفتن وی ازتیم مجاهدین تلقی می شود؟ این اقدام کرزی نشان داد که وی تصمیم ندارد درآینده رئیس جمهوربی صلاحیت باشد. وی می خواهد برای خود معاون برگزیند نه رئیس . بررسی کارنامه دولت های موقت وانتقالی نشان می دهد که بخش عمده ای ازقدرت دردست آقای فهیم بوده وبسیاری ازتصمیم گیری های دولت ورئیس آن براساس خواست ومنافع تیم مجاهدین رقم خورده است. یعنی رئیس دولت بیشتر نقش فرمالیستی داشته وعملا فاقد توانایی وصلاحیت لازم بوده است . اینک کرزی تصمیم گرفته است که برای خود معاون انتخاب کند نه چیزی بیشتر ازآن. این اقدام ذاتا به معنی فاصله گرفتن ازتیم مجاهدین می باشد. تیمی که توسل به خشونت ، یکی ازقدیمی ترین روش های آنان درمواجه با پدیده های سیاسی – اجتماعی می باشد. اما این فاصله گیری به یمن اختلافاتی است که بین سران اتحادشمال به وجود آمده یا توسعه یافته است. درشرایط فعلی، کرزی توانسته است آقایان ربانی وسیاف را درکنارخودداشته باشد. علاوه براین با انتخاب احمدضیاء مسعود – برادراحمدشاه مسعود- به جای مارشال فهیم، به عنوان معاون نخست خود، اختلافات درونی نهضت ملی- شکل جدید شورای نظار- را بیشتر دامن زده است.آنچنان که رفت ، درحال حاضر اصلی ترین رقیب کرزی ، یونس قانونی به حساب می آید وآنهم به چند دلیل . محمد محقق تمامی شانس های خودرا برای حضورقدرتمند ازدست داد . تاکنون قریب به یک ونیم میلیون هزاره تباربرای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرده اند. برفرض اینکه همه آنها به آقای محقق رای دهند بازهم وی نمی تواند وزنه موثری برای رقابت با کرزی قلمداد گردد. گمان نمی کنم وی امیدی به رای های احتمالی ولایت ننگرهار وبه ویژه جلال آباد – زاد گاه معاون اول پیشنهادی وی – داشته باشد. علاوه براین حضورمحمد کریم خلیلی به عنوان معاون دوم کرزی وحمایت های بی دریغ آمریکا ازاو، تعدادرای های محقق را به شدت کاهش خواهدداد. دوستم نیز علاوه بربحران های داخلی جنبش ملی – اسلامی ، شانس زیادی برای حضورقدرتمند ندارد. مسعوده جلال نیز به دلیل حضوریونس قانونی – تاجیک تبار دیگر- شانس های احتمالی خودرا ازدست داده است. آقای قانونی درنهضت ملی یا تیم مجاهدین دچاردشواری های فراوانی است. یکی ازاین دشواری ها پیچیده ترشدن اختلافات بین سران جبهه مجاهدین می باشد. ربانی وسیاف ازچهره های برجسته اتحاد شمال به حساب می آیند که دیگر درکنارقانونی نیستند . علاوه براین تیم پرتحرک ، جوان اما تندروشورای نظار( همانند داکتر مهدی ، حفیظ منصورو...) احتمالادیگر با وی نخواهد بود. نحوه حضورومیزان رای مردم به این سئوال پاسخ خواهد داد که آیا شورای نظار- یعنی همین نهضت ملی – هنوزتوان سابق خود برای تبلیغات وکسب رای را دارد یا خیر. کاری که دردوانتخابات لوی جرگه قبلی به خوبی ازعهده آن برآمد. نکته اساسی تراینست که با توجه به روابط وسیعی که تیم مجاهدین با دنیای بیرون ازافغانستان دارد تا چه پایه می تواند رضایت آمریکا را جلب کند. به هرمیزانی که آنان دراین راه توفیق داشته باشند به همان میزان احتمال بردشان بیشتر می شود. کرزی اما هنوز به نظرنمی رسد که برای باخت بازی کند . او همچنان به برد می اندیشد . یعنی احساس می کند که بازی را قبل ازشروع برده است. اکنون که وی با حذف مارشال فهیم ، می خواهد طوماردولت نامشروعی را ازدرون دولت مشروع درهم چیند اگر نتواند همچنان رای آمریکا را با خود داشته باشد طومارحاکمیت خودرا درهم خواهد چید.