افغانستان و وعده های امريكا

کالين پاول وزير امور خارجه امريکا روز چهارشنبه، پس از ديدار با مقامات هند راهی افغانستان می شود. گفته می شود هدف سفر آقای پاول به افغانستان تاکيد بر ادامه حمايت آمريکا از دولت انتقالی افغانستان است. با سقوط حکومت طالبان در بيش از دوسال پيش، مقامات آمريکايی وعده های زيادی از قبيل کمک به برقراری امينت، بازسازی شهرها و به وجود آوردن يک فضای سياسی مناسب به افغانها دادند. مقامات آمريکايی، ادعا می کنند که افغانستان با دريافت اين کمکها، به کشوری نمونه در ميان کشورهای اسلامی تبديل خواهد شد. آمريکا و اوضاع امنيتی افغانستان پس از دوسال اما با گذشت بيش از دو سال از حضور آمريکا در افغانستان، پرسش های زيادی در ارتباط با وعده های اين کشور و عملی نشدن آنها مطرح است. بسياری از مردم افغانستان از وضعيت امنيتی کشورشان ناراضی هستند؛ آنها معتقدند که يکی از اساسی ترين برنامه های آمريکا در افغانستان به وجود آوردن امنيت در اين کشور بوده است؛ در حالی که هنوز در گوشه و کنار افغانستان جنگسالاران آشکارا فعاليت دارند و در مورادی، بر سر راه بازسازی کشور، مشکل ايجاد می کنند. در اين اواخر نيز حملات طالبان و القاعده افزايش يافته است. "آمريکا در افغانستان محتاطانه گام بر می دارد" در اين مورد که چرا برنامه های متعدد امريکا در افغانستان نتوانسته است به موفقيت چندانی برسد، فاضل سنچارکی مدير مسوول هفته نامه اقتدار ملی در کابل بر این باور است که واشنگتن در رابطه با افغانستان بسيار محتاطانه گام بر می دارد، چرا که به نظر وی، هستند کشورهايی که از افغانستان خاطرات بسيار تلخی دارند. آقای سنچارکی می گويد: "انتظاراتی که از سوی دولت افغانستان انتظار می رفت و امريکا هم آن را انتظار داشت متاسفانه بر آورده نشد." دولت افغانستان قاطعيت لازم و جديت و ابتکار لازم رابرای پيشبرد برنامه های خود نداشت و بسيار ضعيف در اين باره کار کرد، همين موضوع باعث شد تا فرماندهان محلی قدرت بگيرند. اين موضوع، نه تنها آمريکا، بلکه ساير کشورهای علاقمند به کمک به افغانستان را، نسبت به روند پيشرفت امور در اين کشور نا اميد می کند". "نياز به زمان بيشتری است" نصرالله استانکزی استاد دانشکده حقوق و علوم سياسی دانشگاه کابل معتقد است که واشنگتن برای اجرای برنامه های خود خصوصا برقراری امينت در افغانستان نياز به زمان بيشتری دارد. اين استاد دانشگاه کابل می گويد: "ما بعد از 23 سال جنگ در تلاش برای يافتن آرامش هستيم و نبايد انتظار داشته باشيم که کشور ما به اين زودی سر و سامان بگيرد؛ من فکر می کنم وضع امنيتی در افغانستان به اندازه ای بحرانی نيست که به ثبات سياسی آينده کشور را با مشکل مواجه کند". اقتصاد افغانستان همچنين بازسازی اقتصادی افغانستان از ديگر موضوعاتی است که آمريکا در اوايل شکل گيری دولت موقت وعده داده بود در آن عرصه کمک کند. جاويد لودين سخنگوی رياست دولت افغانستان در اين زمينه می گويد که آمريکا بزرگترين کشوری است که در زمينه بازسازی اقتصادی افغانستان با اين کشور همکاری گسترده ای داشته است. او می گويد: "در کنفرانس توکيو که در شروع سال 2002 برگزار شده بود، کشورهای مختلفی به منظور کمک به بازسازی افغانستان شرکت داشتند. آمريکا در اين کنفرانس تعهد کرد تا در کنار بقيه کشورها به بازسازی افغانستان کمک کند اما با درک اين موضوع که افغانستان بيشتر به کمکهای توسعه ای نياز دارد، بیشتر از چيزی که در کنفرانس توکيو وعده داده بود به افغاستان کمک کرد". اما صفيه آصف صديقی مشاور در امور زنان وزارت احياء و انکشاف دهات (توسعه روستاهها) افغانستان، بر اين باور است که وضعيت اقتصاد در افغانستان به کندی پيش می رود. تاثير تغييرات بر زندگی مردم خانم صديقی می افزايد: "درست است که کمکهايی برای بازسازی نظام اداری و سرک (جاده) ها از سوی امريکا صورت گرفته است، اما تنها پرداختن به کليات يک موضوع بزرگ مثل اقتصاد در افغانستان نمی تواند به بيکاری مردم و اقتصاد ضعيف خانواده ها کمک کند". او می گويد: "مشکلات زيادی در اين زمينه وجود دارد به طور مثال مهاجرين با اميد اينکه وضعيت اقتصادی در افغانستان رو به بهبود است به کشورشان بازمی گردنند اما در نهايت می بينند که در افغانستان حتی يک زندگی بسيار ساده را هم نمی توانند برای خود و فرزندانشان تهيه کنند. متاسفانه از نقطه نظر اقتصادی کاری در افغانستان صورت نگرفته است." موفقيتها اما فاضل سنچارکی روزنامه نگار معتقد است که آمريکا در افغانستان حضور گسترده و فعالی داشته است و مهم تر از همه تلاش بی وقفه ای را برای بهبود وضعيت سياسی در افغانستان به کار گرفته است. آقای سنچارکی می افزايد: "در زمينه سياسی دولتمردان افغانستان تلاش بسياری از خود نشان داده اند و قابل ذکر است که امريکا نقش موثری در فرمانپذيری فرماندهان محلی از دولت مرکزی افغانستان داشته است." اين کشور کمک های ديگری هم در عرصه فرهنگی و مطبوعات به افغانستان داشته است." با اين وجود، اين پرسش همچنان باقی است که در حال حاضر و قبل از تاکيد دوباره آمريکا نسبت به ادامه کمک و همکاری هايش برای افغانستان، واشنگتن چه کارهايی را می تواند برای بهبود بخشيدن حضور خود در افغانستان انجام دهد. "وعده های شان را بازبينی کنند" حبيب الله رفيع تحليلگر افغان در اين باره می گويد: "آمريکا با متحدين خود بايد فهرست وعده هايی را که به افغانستان داده اند بررسی کنند و نواقص آن را رفع کنند. پس از آن برنامه هايی را در نظر بگيرند که در افغانستان امکان انجام آن وجود داشته باشد". به هر حال بايد منتظر ماند و ديد که وضعيت وعده های امريکا، آيا با سفر وزير امورخارجه اين کشو به افغانستان تغييری خواهد کرد و اينکه آيا مقامات کاخ سفيد، برنامه های تازه ای را به همراه کالين پاول به افغانستان می فرستند.