انجوها در افغانستان براي كمك يا غارت؟

وعده كمك 5/4 ميليارد دالري براي بازسازي افغانستان در اجلاس توكيو هرچند توقعات و انتظارات مردم افغانستان را ـ با توجه به وعده‌هايي كه قبلاً داده شده بود ، برآورده نساخت، اما اميدواركننده بود . اميد واري به اين‌كه جامعة جهاني همچنان بر تعهدات خود مبني بر بازسازي همه‌جانبة افغانستان وفادار بماند . البته انتظار مردم با توجه به اين‌كه جامعة جهاني براي شكستن اقتدار طالبان نزديك به 20 ميليارد دالر در امور نظامي هزينه كرده بود، انتظاري نابه‌جا به نظر نمي‌رسيد. به هر صورت، قرار شد كه اين 5/4 ميليارد دالر در ظرف پنج سال به افغانستان پرداخت شود. چطور؟ و چگونه؟ اين ديگر اصلاً مطرح نشد. البته قرار شد كه بخشي از اين پول در اختيار سازمان ملل كه خود يك زيرمجموعة بزرگ راتحت پوشش قرار مي‌دهد قرار گيرد كه در حال حاضر تشكيلاتي به مراتب بزرگتر از دولت كابل را اداره مي‌نمايد و به اموري كه خود ضروري مي‌داند به مصرف برساند و بخش ديگر آن در اختيار سازمانهاي خيريه كه براي كمك به مردم افغانستان آمده اند نهاده شود تا به مصرف برسانند. اين مسئله باعث هجوم افراد و مؤسسات بسياري به افغانستان به عنوان افراد خير و سازمانهاي خيريه شد . حضور بيش از هزار سازمان خيريه و كمك‌كننده در كابل در آن واحد، نه تنها مشكلي از مشكلات مردم افغانستان حل نكرد، بلكه در درازمدت خود نيز مشكلات زيادي را براي ساكنين كابل بوجود آورد. اكثر اين انجوها بخش اعظم كمكهاي دريافتي را به‌جاي آن‌ كه صرف امور خيريه و كمك به مردم نيازمند نمايند، متاسفانه به دليل نبود كدام ميكانيزمي صرف امور رفاهي و پرداخت حقوق و مزاياي كاركنان و پرسنل خويش مي‌نمايند. پرداخت اجاره خانه تا ماهي 10 هزار دالر و استفاده از وسائط نقليه 40-50 هزار دالري و پرداخت حداقل حقوق ماهي 10 هزار دالر براي پرسنل خويش وبهره‌گيري از حداكثر امكانات رفاهي براي زندگي اين پرسنل در اوضاع حال و حاضر افغانستان به خوبي نشان مي‌دهد كه با اين هزينه‌هاي گزافي كه اين سازمانها صرف امور رفاهي خود مي‌نمايند ديگر چيزي نمي‌ماند كه صرف كمك به مردم خود افغانستان شود. يا اگر چيزي هم باقي بماند، تاثيري آنچنان بر زندگي مردم ندارد . بايد توجه داشته باشيد كه اين دستمزدها در جامعه اي پرداخت مي‌شود كه درآمد روزانة هشتاد درصد مردم آن به زحمت به روزي 2 دالر امريكايي مي‌رسد . طبق گزارش يك روزنامة امريكائي متوسط معاش يك كارمند خارجي سازمان ملل متحد در افغانستان به سالي 300 هزار دالر امريكايي بالغ مي شود كه همه اين پولها از محل بودجة كمكهاي خارجي كه براي بازسازي افغانستان وعده شده پرداخت مي گردد، بدون آن كه در قبال مصرف آن احساس مسئوليتي باشد و يا سؤال و جوابي صورت بگيرد. با وجود آنكه در يك سال گذشته نزديك به 5/1 ميليارد دالر امريكايي براي كمك به افغانستان و به نام مردم افغانستان پرداخت شده است اما ما عملاً كدام تعغييرات مثبتي را كه در وضعيت عمومي زندگي مردم رونما شده باشد ، مشاهده نمي نمائيم . وحتي در سال 2003 كدام بيلانس كاري نيز ارائه نشده كه معلوم گردد اين پولها چگونه ؟ و در كجا ؟ به مصرف رسيده است . در اين زمينه دولت و سازمانهاي دولتي نيز سكوت اختيار كرده اند . كه اين سكوت اين سوءظن را بوجود آورده است ، كه شايد بعضي از مقامات حكومتي و اطرافيان شان نيز به نحوي در اين قضايا نفعي داشته باشند . طبق بعضي گزارشات فقط اطرافيان يكي از وزراءاي كه از اروپا آمده اند نزديك به 50 انجو به نام خود ثبت و راجستر نموده اند . و اعتبارات بسياري را به نفع خويش بدست مي آورند . و از اين خان نعمتي كه گسترده شده بهره مي برند . بدليل حضور بيش از حد سازمانهاي خارجي، كراية خانه‌ها در يك‌سال گذشته در كابل به چندين برابر رسيده است و اين خود مشكلات عديده‌اي را براي شهريان كابل به وجود آورده است. در زماني كه اكثر مردم كابل از حداقل امكانات رفاهي براي زندگي برخوردار نيستند، اكثر اين مؤسسات از همه امكاناتي كه براي زندگي در پيشرفته‌ترين كشور‌هاي جهان وجود دارد برخوردارند و اين مسئله احساس بدبيني شديدي را در مردم نسبت به اين سازمانهاي به اصطلاح خيريه و اهداف و نيات اصلي‌شان به وجود آورده است. ناگفته نبايد گذاشت كه مصارف بخشهاي مختلف دفاتر سازمان ملل متحد وسازمان هاي تابعه آن به تنهايي سر به فلك مي زند . بدون ترديد اگر روال كاري بر همين منوال ادامه داشته باشد و در اين زمينه تغييري صورت نگيرد، كمك هاي جامعه جهاني به هر پيمانه‌اي كه هم باشد، كفاف حداقلي را براي باسازي افغانستان نخواهد داد و بايد براي اصلاح ساختار كنوني كدام ميكانيزم مناسب كه از هدر رفتن منابع جلوگيري نمايد در نظر گرفته شود. امروزه تأسيس انجو در افغانستان به دليل نبود همين ميكانيزم مناسب به يك تجارت پرسود تبديل شده است و همگان سعي دارند تا با كراية يك خانه، سازمان خود را به ثبت برسانند و با ارائة طرحهاي كذايي براي بازسازي اعتبارات پولي را به‌ دست بياورند. بعد هم نه از كار خبري است و نه از پول و هيچ نهاد و يا سازماني هم وجود ندارد كه پيگير اين قضيه باشد. جاي تأسف بسيار است كه بسياري ازمردم خود ما خواسته يا ناخواسته دست به چنين حيله‌ها ونيرنگها مي‌زنند، بدون آن كه متوجه باشند چه ضربة مهلكي بر پيكرة جامعة افغانستان وارد مي‌سازند و با اين كار خود ممكن است فرصت بازسازي كشور خود را از دست بدهند، فرصتي كه دوباره و به آساني به دست نخواهد آمد . و نكتة قابل توجه ديگر اين است كه ساحة فعاليت بيشتر اين سازمانها از كابل فرا تر نمي‌رود در حالي كه مردم اطراف و ولايات ديگر، بيشتر به كمك احتياج دارند و شرايط ايجاب مي كند كه به مردم اطراف بيشتر رسيدگي شود. چون تا زماني كه بيشتر كمكها و امكانات به كابل سرازير مي‌شود، طبيعي است كه بيشتر مردمي كه خصوصاً از مهاجرت بر مي‌گردند، كابل را به عنوان محل س-ت اصلي خود برگزينند و راغب نباشند كه به شهر و ديار اصلي خود برگردند. اين خود باعث بروز مشكلات ومعضلات بسياري، هم براي ساكنان كابل و هم براي تازه‌واردان مي‌شود. به هر صورت توقع مي‌رود تا از طرف دولت كدام نهادي مسئول رسيدگي به اين قضيه شود تا جلو سوءاستفادة افراد فرصت‌طلب و سودجو گرفته شود و ديگر اين كه بايد در مورد طرحهاي بازسازي اولويت‌بندي خاصي صورت بگيرد و اعتبارات خارجي بيشتر در اموري خرج شود كه بيشترين بازده را براي مردم ما داشته باشد، چون اگر كمكهاي وعده شده به همين صورت كه يك سوم آن تا به حال مصرف شده مصرف شود، هيچ تأثيري بر اوضاع اقتصادي افغانستان و مردم آن نخواهد داشت. حضور بي‌قاعدة اين تعداد انجو بدون اين‌كه كاركرد مثبت و ملموسي از خود به جاي گذاشته باشند، ضرورت يك برنامه‌ريزي منسجم و همه‌جانبه را كه بتواند حداكثر استفاده از كمكها وتسهيلات موجود را بنمايد، بيشتر از پيش نمايان مي‌سازد . اين وظيفة دولت است كه در اين زمينه از خود عكس‌العمل نشان دهد و اقدام مناسبي بكند. با در نظر گرفتن يك ميكانيزم درست، انجو ديگر وسيله‌اي براي غارت نخواهد شد، بلكه زمينه‌اي مي‌شود ، براي كمك به بازسازي افغانستان در همه جهات.