مسؤوليت هرسخن بدوش پديدآورنده است. سايت در قبال آثارارسالي نويسندگان پاسخگو نيست

سياسي, انديشه سايت را به دوستان معرفي كنيد!

مطالب بيشتر از امين آرمان در صفحه اختصاصي نويسنده پيوسته‌ها ماوماكياوليسم نويسنده: امين تاريخ نشر: 2.01.2005 نيكولو مكياولي( 1527-1469 ) فيلسوف ايتاليايي از متفكران مشهوري است كه ديدگاه حيرت آوري در باب حكومت ، سياست وقدرت دارد . عصر ماكياولي عصر زورگويي ، خودكامگي ، رياكاري ، تزوير ، فريب وانواع فساد بود . به تصور خيلي ها همين امور نيز در شكل دادن ساختار ويژه انديشه ونگاه بدبينانه اش به انسان وزندگي موثر بوده است . او علاوه برانسان از مذهب واخلاق نيزسخت متنفر بود ومعيارهاي اخلاقي را اسباب نزول قدرت تلقي مي كرد . نيكولو ماكياولي( 1527-1469 ) فيلسوف ايتاليايي از متفكران مشهوري است كه ديدگاه حيرت آوري در باب حكومت ، سياست وقدرت دارد . عصر ماكياولي عصر زورگويي ، خودكامگي ، رياكاري ، تزوير ، فريب وانواع فساد بود . به تصور خيلي ها همين امور نيز در شكل دادن ساختار ويژه انديشه ونگاه بدبينانه اش به انسان وزندگي موثر بوده است . او علاوه برانسان از مذهب واخلاق نيزسخت متنفر بود ومعيارهاي اخلاقي را اسباب نزول قدرت تلقي مي كرد . تئوري سياسي ماكياولي في الواقع زيربناي تئوري قدرت را شكل مي دهد واز اقتدار مطلق العنان فرمانروا جانب داري مي كند . در هدايت ها و رهنمود هايي كه به سياستمداران ورهبران حكومت ها در قالب توصيه هايي به شهريار ايتاليا« سزاربورژيا » مي دهد ، تاكيد مي كند كه قدرتمداران سزاوار است براي حفظ حاكميت خويش از هيچ عملي فروگذار نكنند . او مي نويسد كه فرمانروا نبايستي گناه كند اما نه بخاطر قبح گناه و مجازات اخروي بل به جهت اينكه با اين كاراز چشم مردم وعوام الناس مي افتد . سياست از منظر وي ، هنر حكومت وحكومت عين ساختار قدرت است . لذا حاكم وفرمانروا فوق قانون وفراتر از الزامات جامعه است . هيچ كسي حق چون وچرا در برابر خواسته هاي فرمانروا را ندارد اما فرمانروا در اتخاذ تصميم آزاد ورها وفراتر از هر قيد وبندي است . او به فرمانروايان وسران دولتها توصيه مي كند كه تمام تلاش خود را بر جنگ متمركز سازند و بدانند كه زندگي صلح آميز سرابي بيش نيست . فرمانروا بايد بكوشد تا جايي براي ديگران تلاش كند كه منافع خودش اقتضا مي كند . اگر كسي خواسته يا ناخواسته ، محبوب مردم وعوام افتد اورا در نخستين فرصت از سر راه بردارد چون شخص فرمانروا نبايد در برابر خود رقيب داشته باشد چراكه كشوري پيروز و سرافراز خواهد بود كه تنها يك نفر برآن فرمان براند والباقي تابع و بنده اي وي باشند . شاه يا فرمانروا و رهبر بايد تنها هديه قبول كند نه اينكه هديه بدهد . از ديدگاه وي ، صداقت و راستي در كارها باعث زيان وخسران مي شود لذا نبايد به هيچ وجه راست گفت وراست عمل كرد اما درعين حال ، تظاهر به راستي وخوبي امر پسنديده يي است زيرا منافعي درپي دارد . رهبر تا مي تواند طوري وانمود كند كه رهبري امين ، رحيم ، رئوف ، شريف ، صادق ، خدوم ، ديندار، مردمگراوعادل است ولي درواقع برخلاف اين امور رفتار كند . يكي از مهمترين وظايف حاكم، مداومت بر تحميق مردم وعوام الناس است ويك فرمانرواي عاقل نبايد آني از اين مهم غفلت كند . بدترين نوع سياست ، سياست همراه باشرافت است . از نظر وي قدرت از عدالت موفق تر است و دروغ از حقيقت قوي تر . لذا يك فرمانرواي عاقل هيچ گاه قصد عدالت نمي كند وهرگز راست نمي گويد والا زيان خواهد كرد . به طور كلي ، همه ي مردم از منظر ماكياولي « بد » هستند ولذا حاكم ورهبر نيز بايد « بد» و شرور باشد . هسته اصلي انديشه ماكياول در شهريار متشكل از چند اصل است كه بسيار جالب و محل تامل است . اين اصول را در اينجا فهرستوار مي آورم واگر در آينده فرصت شد ، تفسيري حول آنها خواهم نگاشت . شما نيز مي توانيد بنويسيد . ماكياولي با بيان اين ده اصل ، به حكام وفرمانرويان چنين توصيه مي كند : 1 – هميشه درپي سود ومنافع شخصي خود باشيد . 2 – تا مي توانيد بدي كنيد ولي به گونه اي وانمود كنيد كه كار خوب انجام مي دهيد . 3 – به جز خود تان هيچ كس ديگر را محترم نشماريد . 4 - بايد حريص باشيد وهرچه را مي توانيد تصاحب نماييد . 5 – صفت خست و فرومايگي داشته باشيد . 6 - خشن ودرنده خو وددمنش باشيد . 7 – در هر فرصتي كه مي توانيد ، ديگران را فريب دهيد . 8 – تا مي توانيد دشمنان خود وحتا دوستان خود را نابود كنيد . 9 - در رفتار بامردم ابدا مهرباني نكنيد وبا زور وخشونت عمل كنيد . 10 – بايد تمام سعي وتلاش تان را بر جنگ متمركز نماييد . پادشاهان و رهبران عزيز موفق باشيد ! مخلص تان نيكو ماكياولي ! نقدي بر اين مطلب از ياسين رسولي : آرمان عزيز سلام . اما در مورد ماکياولی اين بار جفايی کرده ايی که نپرس ! چند کلمه توضيح ناقص من هم شاید از اذهان خواننده شائبه زدایی نکند. به هر حال ماکياولی صدها سال مورد لعنت و نفرین بود . حتی گفته مي شد که« نيکولو» به معنای شيطان است. اما بعد ها برگور ماکياول نوشتند« قهرمان ملی استقلال ايتاليا» . و در ادبيات سياست مدرن ماکياولی پدر سياست مدرن گفته ميشود . حتی پست مدرنها هم ماکياولی را « اولين پست مدرن ماقبل مدرن» می خوانند. راز اين همه نام و ننگ ماکياول از چه روست. هر انديشمندی که کتاب شهريار و گفتارهای وی را خوانده است به نوعی سعی داشته به اين پرسش پاسخ دهد . اما من که همواره با علاقمندی آن کتابها را خوانده ام نظر خودم اين است که در دنيای سياست راستگوتر و درست تر از آنچه ماکياول گفته است، نيست. اگر درست خوانده شود او پرچمدار سياست مدرن و آن طور که ايتاليا ئيان می گويند پرچمدار وحدت ايتالياست. انديشه سياسی ماکياول امروزه کلاسيک شده است اما هنوز آموزنده گی بسيار دارد. ۱- اول اينکه ماکياول ميان اخلاق مسيحی و اخلاق رم باستان فرق می گذارد و اخلاق مسيحی را اخلاق خوار شدگان و اخلاق رم باستان را اخلاق قدرت؛ « اخلاق خدايان» می نامد که بر رقابت ، قدرت ، مردانگی و شکوه استوار است.۲ -ماکياول ميان اخلاق فردی و اخلاق سياسی تفکيک قائل ميشود . اخلاق سياسی اخلاق قدرت است نه اخلاق محبت.۳- ماکياول صعود و سقوط دولت را در سياست و کاردانی نخبگان حاکم جستجو می کند و... نقش ويرچو يا بخت را توضيح می دهد و چندين نوآوری ديگر که مبنايی برای سياست مدرن امروزاست . ماکياولی پدر رئاليسم سياسی هم هست. از اين حرفها که بگذريم .بايد عرض کنم اگر کسی دوکتاب ارزشمند ماکياول و يا شرح هايی که بزرگان ديگر بر آن کتابها نوشته است را بخواند . هرگز به اين نتيجه نمی رسد که وی فردی شيطان صفت بوده است برعکس ماکياولی عاشق وطن اش (ايتاليا) بود که در آن زمان پاره پاره گشته و او دنبال راه چاره ايی برای وحدت دوباره بود . او اين توان را در خاندان« مديچی» می ديد وبا همين اميد کتابی که فن کشورداری مناسب ايتاليای آن زمان باشد را تاليف کرد ولی خود از برکت آن کتاب حظی نبرد و چند سال بعد در بی نوایی مرد. کتاب « شهريار» يا پرنس هرگز يک کتاب اخلاقی نيست و اشتباه است که از اين منظر خوانده شود. اين کتابی در فن سياست آن زمان ايتالياست و حتی برای مردم و خواننده عادی نوشته نشده است. اما همين کتاب که پرده از چهره سياست برداشته و مبنای سياست مدرن شده است. نه باعث بی اخلاقی جامعه ميشود و نه يک حکومت فاسد را سر پا نگه می دارد . ماکياول از طرفداران دموکراسی است(کتاب گفتارها را بخوانید) . روح عشق به وطن در آثار ماکياولی موج می زند. قصه این که اين يادداشتهای کمی مفصل را از آن رو نوشتم که دوستان را در قرائت متون مهم مانند ماکياولی، نيچه و مارکس و توماس هابز از پيش داوری و شتاب در قضاوت هشداری داده باشم . اميد که مفيد باشد. چند تذكراز نويسنده : 1 – برخي از دوستان از اين نوشته در باره مكياولي چنين برداشت نموده اند كه وي يا فلسفه نمي دانسته ويا دچار اختلال مشاعر ونقص فكر بوده كه چنان نوشته .... 2 – اينكه رسولي عزيز گويا بر اين تصور اند كه حقير در حق ماكياولي جفايي نا بخشودني روا داشته ام وشايد به نحوي افكار وانديشه هاي وي را وارونه وتحريف شده جلوه داده ام و نياز به شايبه زدايي دارد و.... باتوجه به اين نكات بايد توضيح دهم كه : اولا ماكياولي نه تنها يك فرد رواني يا كسي كه از فلسفه چيزي نمي دانسته نبوده كه از سوي بسياري از فرهيختگان جامعه بشريت و انديشمندان بزرگي چون ژانژاك روسو ، فرانسيس بيكن ، ولتر و... مورد ستايش قرار گرفته وبرخي ازاين هم پارا فراتر گذاشته وي را « پيامبرايتالياي عصرش » ناميده اند . از اين كه بگذريم ، لا اقل در حوزه علم و فلسفه سياسي كسي نيست كه وي را صاحب انديشه نداند . تنها بحث بر سر چندوچون انديشه هاي وي مي باشد كه در اين ميان دو جبهه مخالف يكي هواداران وديگري مخالفان نظرات ماكياولي عرض اندام نموده به محاجه پرداخته اند ... دوم اينكه دراين نوشته موردي را نيافتم كه بيانگر نصوص كتاب پرينس يا شهريار ماكياولي نبوده باشد . من در چينش اصول مزبور دقت نمودم كه فراتر از متن نباشند . اگرچه در متن كتاب اين اصول به شكلي كه در اين نبشته دسته بندي گرديده وجود ندارد اما محتواي آن در جاي جاي اين كتاب به صورت كاملا منصوص مندرج است كه براي مطالعه بيشتر ، بايد به خود كتاب مراجعه كرد . براي نمونه اين فراز را از صفحه 92 كتاب شهريار ( ترجمه محمود محمود 1311شمسي ) در اينجا نقل مي كنم : « ...ناچار بايد تصديق كرد كه طريق عمل بيش از دوراه نيست . يكي مطابق قوانين و ديگري از زور . طريق اولي مخصوص انسان است ، دومي مخصوص حيوان اما چون طريق اولي تقريبا غير موثر است پس ناچار از روي احتياج بايد به طريق دومي متوسل شد .» بحث بيشتر در اين زمينه وهم اينكه ماكياولي يك سياستمدار ماهر ، انديشمند برجسته وحتا يك نظامي وارسته و دوستدار كشور وملت خود بوده و حتا طرفدار نظام جمهوري كه دركتاب ديسكورس يا گفتارها بدان پرداخته بماند براي بعد كه اگر وقت شد همانگون كه وعده هم داده بودم دنبال خواهم كرد . ازديدگاههاي رسولي عزيز وديگر دوستان نيز مشفقانه استقبال ميكنم . كتاب ديسكورس يا گفتار ها را چند سال پيش (1378) خوانده بودم . چيزي كه به خاطر دارم اين است كه اين كتاب را خيلي مدتها پس از مطالعه شهريار(حدويازده سال پيش ) خواندم ولي حد اقل براي من نتوانست مشرب عريان ماكياولي در « شهريار » را در ذهنم تغيير دهد نه بدانجهت كه صرف از منظر اخلاق فردي بدان نگريسته ام كه از آن حيث كه اصولي براي سياست وحكومت به تصوير كشيده وآنرا داروي درد « جامعه » و بشر مي داند . البته اين هم پرسش مهمي است كه سياست منهاي اخلاق به كجا خواهد انجاميد ؟! موضوع مرتبط: سياسي, انديشه بازديد 3894 امتيازات 1 ضريب امتياز امتياز بدهيد◄ 54321 ◄نقد و نظر ◄نسخه چاپي مطلب ◄فرم ارسال مطلب

ديگرنبشته‌ها از امين آرمان:

اطلاعات و ترافيك سايت